ماه ربیع الاول و مناسبت‌ها

تقویم قمری بر خلاف تقویم شمسی یک ماه واحد برای ابتدای سال ندارد بلکه از چند لحاظ چند ابتدا برای آن متصوّر است و برای همین هر کس به مناسبتی که خواسته آن را ابتدا قرار داده است.

در ماه‌های قمری ماه محرّم، ماه ربیع الاوّل و ماه رجب به عنوان ماه ابتداییی سال آمده است و هرکدام براساس دلیلی، ماه محرّم بر اساس آغاز سال قمری، ماه رجب بر اساس آغاز ماه‌های عبادی که شیخ عبّاس قمی در مفاتیح برای آغاز اعمال ماه‌ها به همین علّت در کتابش از همین ماه شروع کرده است؛ و ماه ربیع الاوّل به دلیل آغاز هجرت رسول الله ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ.

البته با کمی دقّت انسان متوجّه می‌شود که ماه ربییع‌الاوّل بهترین زمان برای جشن آغاز سال نو قمری می‌باشد چون هم در این ماه اصل و بنای سال‌های هجری گذاشته شد و هم دراین ماه پر است از مناسبت‌های مبارک و هم در این ماه مناسبت‌های غمگین بسیار کمتر است. به هر حال از ماه سال قمری و شمسی هجری آغاز گردید.

علّت نامگذارى ماه ربیع‌الاوّل

ربیع به معنى بهار از مادّه رَبع مى‌‌باشد. علّت این که به این ماه ربیع گفته مى‌شود این است که در فصل بهار گیاهان تر و تازه‌اند و نامگذارى این ماه در فصل بهار رخ داده است.1

اعمال مشترک اول هر ماه

دعا
در زمان دیدن هلال خواندن دعاى هلال وارد شده است و أقلّش آن است که سه مرتبه بگوید «اللّهُ اَکْبَر» و سه مرتبه «لا إلهَ الَّا الْلّه» و سپس بگوید «اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذى أذْهَبَ شَهْرَ کَذا وَ جاءَ بِشَهْرِ کَذا». بهترین دعاى زمان رؤیت هلال دعاى 43 «صحیفهٔ سجّادیّه» است.
قرآن
خواندن هفت مرتبه سوره «حمد».
روزه
از أمورى که بر آن تأکید شده، سه روز روزه گرفتن در هر ماه است. مرحوم «علّامهٔ مجلسى»ـ رحمة‌الله ـ در «زادالمعاد» مى‌گوید: مطابق مشهور، این سه روز، پنجشنبه اوّل ماه و پنجشنبه آخر ماه و چهارشنبه اوّل از دههٔ وسط ماه است.
نماز
شب اوّل ماه: دو رکعت نماز بجا آورد، به این نحو که: در هر رکعت پس از سورهٔ «حمد»، سورهٔ «انعام» را بخواند سپس از خداوند متعال بخواهد که او را از هر ترسى و هر دردى ایمن گرداند.

روز اوّل ماه: خواندن نماز اوّل ماه که آن دو رکعت است، در رکعت اوّل بعد از «حمد» سى مرتبه سورهٔ «توحید» و در رکعت دوّم بعد از «حمد» سى مرتبه سورهٔ «قدر» بخواند و بعد از نماز صدقه‌اى در راه خدا بدهد; هر کس چنین کند، سلامت خود را در آن ماه از خداوند متعال گرفته است.

تقویم این ماه

شب اوّل

این شب به نام «لیلة‌المبیت» مزیّن است، در این شب یک حادثهٔ مهمّ تاریخى واقع شد و آن این که در سال سیزدهم بعثت، رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ از مکّه به قصد هجرت به سوى مدینه، از شهر خارج شد و در «غار ثور» پنهان گردید و امیرالمؤمنین على ـ علیه السّلام ـ براى اغفال دشمنان، فداکارانه در بستررسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ خوابید و مشرکان قریش که خانهٔ رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ را محاصره کرده بودند، به گمان آن که ایشان در بسترش آرمیده است، تا صبح منتظر ماندند و چون صبحگاهان با شمشیرهاى برهنه به منزل آن حضرت هجوم بردند تا رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ را بکشند، على ـ علیه السّلام ـ را دیدند که از آن بستر برخاست. بدین‌سان، رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ در فرصتى مناسب خود را از چنگال مشرکان قریش نجات داد و على ـ علیه السّلام ـ نیز با این فداکارى، عشق و علاقه و برادرى خود را نسبت به رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ نشان داد؛ این در حالى بود که هر زمان ممکن بود کسى را که در بستر خوابیده به قتل برسانند.

آیه شریفهٔ «وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یَشْرِى نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللّهِ وَ اللّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبادِ». بعضى از مردمِ (با ایمان و فداکار) جان خود را در برابر خشنودى خدا مى‌فروشند و خداوند نسبت به بندگان مهربان است6، در حقّ آن حضرت نازل شد.7 سال هجرت رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ مبدأ تاریخ مسلمانان است و تحوّلى عظیم در جهان اسلام روى داد.

روز هشتم

در روز هشتم ربیع‌الأوّل، سال 206، شهادت امام حسن عسکرى ـ علیه‌السّلام ـ طبق روایتى واقع شده است و از همان روز، امامت حضرت صاحب‌الزّمان، حجّة بن الحسن ـ عجّل الله تعالى فرجه الشریف ـ آغاز گردید.8

روز دهم

روز ازدواج رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ با حضرت خدیجه کبرى ـ علیها‌السّلام ـ است در حالى که رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ 25 ساله بود و خدیجه کبرى ـ علیها‌السّلام ـ40 ساله. به همین مناسبت روزهٔ این روز به عنوان شکرگزارى مستحب شمرده شده است.9

روز دوازدهم

این روز مطابق نظر مرحوم شیخ کلینى و مسعودى و همچنین مشهور میان اهل سنّت، روز ولادت با سعادت نبىّ مکرّم اسلام ـ صلّى الله علیه وآله ـ است.10 همچنین در این روز، رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ بعد از 12 روز که مسیر راه میان مکّه و مدینه را پیمود وارد مدینه گردید.11 و نیز روز انقراض دولت بنى مروان در سال 132 است.12

روز چهاردهم

در سال 64 در چنین روزى، یزید بن معاویه به هلاکت رسید.13 وى پس از 3 سال و نُه ماه خلافت که همراه با جنایات عظیمى بود - که مهمترین آن واقعه کربلا و شهادت ابى عبداللّه الحسین ـ علیه السّلام ـ و یارانش مى‌باشد - در سنّ 37 سالگى در منطقهٔ «حوران» زندگى ننگینش به پایان رسید؛ جنازه‌اش را در دمشق دفن کردند؛ ولى اکنون اثرى از او نیست.14

شب هفدهم

طبق روایات مشهور شیعه، شب ولادت حضرت خاتم الانبیا، رسول معظّم اسلام ـ صّلى الله علیه وآله ـ است و شب بسیار مبارکى است.15 همچنین یک سال قبل از هجرت رسول خدا ـ صلّى الله علیه وآله ـ، در چنین شبى معراج آن حضرت صورت گرفت.16

روز هفدهم

همان‌گونه که گفتیم مشهور میان علماى امامیّه آن است که روز هفدهم ربیع‌الأوّل، روز ولادت با سعادت رسول خدا ـ صلّى الله علیه وآله ـ است و معروف آن است که ولادتش در مکّه معظّمه، واقع شده است، و زمان ولادتش هنگام طلوع فجر، روز جمعه، سنهٔ عام الفیل بوده است.17 (عام الفیل سالى است که ابرهه با لشکرش که بر فیل سوار بودند به قصد تخریب کعبه آمد، ولى همگى نابود شدند).

همچنین در چنین روزى در سال 83 هجرى قمرى، ولادت امام صادق ـ علیه‌السّلام ـ واقع شده است و از این جهت نیز بر اهمّیّت این روز افزوده شده است.18

ماه ربیع‌الأوّل گرچه آغاز آن آمیخته با خاطره غم انگیز و اندوهبار شهادت امام حسن عسکرى ـ علیه‌السّلام ـ است، ولى از آن‌جا که میلاد مبارک حضرت ختمى مرتبت رسول گرامى اسلام ـ صلّى الله علیه وآله ـ مطابق روایت معروف، در هفدهم این ماه و طبق روایت غیرمعروف، در دوازدهم آن واقع شده و میلاد امام صادق ـ علیه‌السّلام ـ نیز در هفدهم این ماه است، ماه شادى و جشن و سرور است. از آن جا که هجرت پیامبر اکرم ـ صلّى الله علیه وآله ـ که سرچشمهٔ دگرگونى عمیق در جهان اسلام و عزّت و شوکت مسلمین شد، و همچنین داستان «لیلة‌المبیت» در این ماه واقع گردیده، و آغاز امامت پربرکت حضرت بقیة اللّه (ارواحنا فداه) همزمان با شهادت پدر بزرگوارش نیز مى‌باشد; در مجموع از ماه‌هاى بسیار پربرکت و پرخاطره است، که سزاوار است، همهٔ علاقه مندان مکتب اهل بیت ـ علیهم‌السّلام ـ آن را ارج نهند و گرامى بدارند.

معرفی نویسنده، اشتراک‌گذاری مطلب، دعوت از دوستان، نظردهی و مشاهده نظرات بازدیدکنندگان


محمّدصادق اسکندری هستم.

27 ساله از شهر مقدّس قم

فوق‌دیپلم فقه و اصول و علاقه‌مند به نهادینه‌سازی مفاهیم ارزشی

پیشنهاد من: حرکتی گسترده و رو به جلو در در جادّه‌ی خدامحور

رایانامه من: mese@chmail.ir

اشتراک‌گذاری این مطلب در وبگاه‌های اجتماعی:

afsaran

cloob

Google Bookmarks

Google Buzz

Digg

yahoo

Technorati

delicious

FriendFeed

دعوت از دیگران برای مشاهده مطلب

  

نظر شما

 

تعداد بازدید از این مطلب: 1200 عدد

هنوز نظری درباره این مطلب ارسال نشده است.

 

آخرین به‌روز‌رسانی: 17 / 12 / 1393