آشنایی اجمالی با حُجر بن عدی

مروری بر زندگی حُجر

به راستى قلم در برابر عظمت و وفاى حجر، عاجز و نا توان است. او كسى نبود كه بزرگی‌ها و فداكاری‌هاى او را بتوان به آسانى ترسيم كرد، مرد وفا بود، شب‌زنده‌دار و روزه‌دار بود. او يک مسلمانان راستين بود. از دوران جوانى، دلاورى و شجاعت با سرشت او در هم آميخته شده و خون حماسه و پيكار در رگ‌هاى او جارى بود.

اسلام آوردن و صحابی بودن او

او در نوجوانى همراه برادرش «هانى بن عدى» به حضور پيامبر اسلام ـ صلّى الله عليه و آله و سلّم ـ شرف‌ياب شد و به آئين اسلام گرويد.

صفات اخلاقی

او در عين رزم‌جوئى، مرد تقوى و نيايش و معنويّت بود و به همين سبب او را حجرالخير مى‌ناميدند، در برابر حجر شر كه از ياران معاويه بود و پسر عموی حجرالخیر بود که به دست همین حجرالخیر به هلاکت رسید. حجرالخیر نسبت به مادرش همواره نيكى مى‌كرد و نماز و روزه فراوان انجام می‌داد. او هرگز بى‌وضو نمی‌ماند و هر وقت وضو مى‌گرفت، نماز می‌خواند. دعاى او در پيش‌گاه، پروردگار به هدف اجابت مى‌رسيد.

حجر مرد هدف و عقيده بود، او به مردان حق و فضيلت عشق می‌ورزيد، او هنگام مرگ ابوذر در ربذه همراه اشتر بر جنازه او حاضر شد، آرى مردان خدا از همرزمان خود چنين ياد مى‌كنند. حجر شيفتهٔ حق و عدالت و تشنه فضيلت و مردانگى و پيرو راستين اسلام بود که همه در على ـ علیه‌السّلام ـ بود. حجر در زمان حضرت على ـ علیه‌السّلام ـ و در ميان ياران آن حضرت نمونه بود. او در مدّت خلافت ظاهری اميرمؤمنان ـ علیه‌السّلام ـ در هر سه جنگ صفين، نهروان و جمل در ركاب آنحضرت شمشير مى‌زد.

او پيش از شروع جنگ صفين، روزى پشتيبانى خود را از اميرمؤمنان ـ علیه‌السّلام ـ چنين اعلام كرد: ما زاده جنگ و فرزندان شمشيريم مى‌دانيم جنگ را از كجا بايد شروع كرد و چگونه از آن بهره‌بردارى نمود، ما با جنگ بزرگ شده و آن را آزموده زود شناخيتم ما داراى ياران نيک، خويشاوندان و عشيره فراوان، رأى آزموده و نيروى پسنديده‌اى هستيم اينک اختيار ما در دست توست، اگر به شرق يا غرب جهان بروى، در ركاب تو هستيم و هر چه دستور بدهى اطاعت مى‌كنيم.

اميرمؤمنان ـ علیه‌السّلام ـ از اين وفادارى راضی شد و درباره او دعا كرد.حجر در جنگ صفين از طرف اميرمؤمنان ـ علیه‌السّلام ـ فرمانده قبيله كنده بود و در جنگ نهروان فرماندهی ميسره‌ لشگر امام را برعهده داشت.

يكى از افتخارات وى مقابله با ضحاک يكى از فرماندهان نامدار شام بود كه طی نبردی عظیم در اواخر عمر حضرت واقع گردید که حجر پيروز شد. حجر بن عدى فرداى ضربت خوردن مولاى متقيان چنين گفت: تأسف و اندوه من به خاطر سرور پرهيزگاران، پدر پاكان، و شير مرد پاكيزه خوئى است كه او را كافرى پست و گمراه، و دور از رحمت خدا و گنه‌كارى مفسد و سنگدل كشت. لعنت خدا بر كسى باد كه از شما خاندان دورى كند، زيرا شما از خاندان پيامبر راهنما و نقطه اميد من در روز رستاخيز است.

چشمان نافذ و بصير اميرمؤمنان ـ علیه‌السّلام ـ به سوى حجر دوخته شد و او را مخاطب ساخته و فرمود: «چگونه خواهى بود هنگامى كه تو را به تبرى از من فرا خوانند و چه خواهى گفت در آن حال كه از تو بخواهند پيوند دوستى‌ات را از من بگسلى؟» حجر پاسخ داد: به خدا سوگند، اگر با شمشير بدنم را پاره‌پاره كنند و اگر خرمنى از آتش بيفروزند تا مرا در آن بيندازند، تمام اين‌ها را قبول مى‌كند ولى تبرى از تو را، نه! حضرت علی ـ علیه‌السّلام ـ شهادت حجر و يارانش را پيشگوئى كرد و فرمود: اهل كوفه! هفت نفر از بهترين مردان شما در عذراء كشته خواهند شد و وضع آنان مانند اصحاب اخدود خواهد بود.

جریان شهادت

بعد از شهادت حضرت علی ـ علیه‌السّلام ـ و جريان صلح تحميلى بر امام حسن ـ علیه‌السّلام ـ حاكمان شهرها به دستور معاويه شروع به شكنجه و آزار شيعيان حضرت علی ـ علیه‌السّلام ـ كردند، يكى از اين حاكمان مغيره بود كه چون از محبوبيت عمومى و شايستگى و فضيلت حجر آگاه بود ناگزير به آن اعتراف مى‌كرد و می‌گفت، نمى‌خواهم بهترين مردان شهر را بكشم تا آنان در پيشگاه خدا سعادتمند شوند و من بدبخت و تبهكار! او اضافه كرد با قتل حجر و ياران او معاويه در دنيا به عزت و آقائى مى‌رسد ولى مغيره روز قيامت ذليل و مغذب مى‌شود.

پس از شهادت امام حسن ـ علیه‌السّلام ـ رفت و آمد بزرگان عراق و اشراف حجاز با امام حسین ـ علیه‌السّلام ـ، دست‌نشاندگان معاويه به دستور او سختگيری بيشتری نسبت به شيعيان، به‌خصوص شيعيان كوفه می‌كردند و بعضی از چهره‌های سرشناس شيعه را به بهانه‌های پوچ و بی‌اساس به قتل می‌رساندند. يكی از آنان حجربن عدی كندی بود.

در سال 50 هجرى دست مرگ طومار عمر مغيره بن شعبه را در هم نورديد و معاويه، زياد بن ابيه، برادرخوانده بدنام و سفاک خود را كه حكمران بصره بود به حكمرانى كوفه نيز منصوب نمود. اما با چنان اعتراض سختى و مبارزه بى امانى از جانب حجرالخیر مواجه شد كه بر فراز منبر رفت و چنين گفت اگر نتوانم اين قريه ناچيز (يعنى كوفه) را از شر تحريكات حجر حفظ كنم مرد نيستم! من بلائى بر سر حجر بياورم كه براى آيندگان عبرت باشد. اول زیاد با سرسختى حجر و يارانش مواجه شد و ناگزير پس از تلاش‌هاى فراوان از دستگيرى وى نااميد شد امّا بعدی از دسیسه‌های فراوان و با بى‌وفائى و خيانت كوفيان چندى بعد حجر مجبور شد در عوض دادن امان‌نامه از ظرف زياد خود را تسليم كند و بعد همرزمان حجر بازداشت و سركوب شدند. زياد براى اينكه معاويه را به كشتن حجر وا دارد کند شروع به جمع آورى شهادت‌هاى دروغ و طومارى بى‌اساس بر ضد حجر و هم‌رزمانش كرد. و سرانجام حجر و يازده تن از يارانش را به شام حركت داد و در نتيجه هفت تن از همراهان حجر آزاد و باقى به مرگ محكوم شدند.

هنگامى كه نوبت اجرای قتل حجر وفادار و بزرگوار رسيد اول درخواست کرد که اگر قرار است فرزندش هم کشته شود اول فرزندش را بکشند و بعد خودش را. علّت را پرسیدند گفت ترس دارم وقتی تیغ را برگردن من دید دست از علی بکشد! و او این طور با دیدن داغ فرزندش، فداکاری نمود تا فرزندش هم بهشتی گردد. بعد از آن از دژخيم خود اجازه خواست دو ركعت نماز بخواند، او موافقت كرد، حجر به نماز ايستاد و نماز را طول داد، پرسيدند آيا از ترس مرگ نماز را طول دادى گفت: به خدا سوگند در عمرم هر وقت وضو گرفته‌ام، دو ركعت نماز خوانده‌ام و هرگز نمازى به اين كوتاهى نخوانده‌ام و براى اينكه خيال نكنيد من از مرگ می‌ترسم به اين كوتاهى خواندم و بعد گفت پس از مرگ من، زنجير از دست و پايم باز نكنيد و خون پيكرم را نشوئيد زيرا مى‌خواهم روز رستاخيز با همين وضع با معاويه روبرو شوم!

خبر شهادت جانگداز حجر دلير و همرزمانش بازتاب وسيع داشت. نه تنها امام حسین ـ علیه‌السّلام ـ بلکه عایشه که خود از تبار معاویه بود به این جریان معترض گردید و تا مدتی معاویه را نپذیرفت.

شهادت حجر تأثير بسياری بر روحيه مردم گذاشت و موج نفرت از خاندان اموی سراسر جامعه اسلامی را فرا گرفت، معاويه برای اين كه عمل خود را توجيه كند، گفت: در آن زمان هيچ مرد عاقل و كاردانی نزد من نبود تا مرا از اين كار باز دارد.

معرفی نویسنده، اشتراک‌گذاری مطلب، دعوت از دوستان، نظردهی و مشاهده نظرات بازدیدکنندگان

محمّدصادق اسکندری هستم.

27 ساله از شهر مقدّس قم

فوق‌دیپلم فقه و اصول و علاقه‌مند به نهادینه‌سازی مفاهیم ارزشی

پیشنهاد من: حرکتی گسترده و رو به جلو در در جادّه‌ی خدامحور

رایانامه من: mese@chmail.ir

اشتراک‌گذاری این مطلب در وبگاه‌های اجتماعی:

afsaran

cloob

Google Bookmarks

Google Buzz

Digg

yahoo

Technorati

delicious

FriendFeed

دعوت از دیگران برای مشاهده مطلب

  

نظر شما

 

تعداد بازدید از این مطلب: 586 عدد

هنوز نظری درباره این مطلب ارسال نشده است.

 

آخرین به‌روز‌رسانی: 17 / 12 / 1393