زندگی‌نامه و آثار آیت‌الله شهید دکتر مفتّح

زندگی شهید مفتّح

نام شهید مفتّح محمد است. ایشان در سال 1307 در دوران رضا‌خان ملعون در همدان به دنیا آمدند. پدر آن شهید هم از عالمان دینی بود (حاج محمود مفتح)؛ که از مبلّغین موفّق بودند، متخّصص ادبیات عرب و فارسی بودند و نیز شاعر بودند. در رابطه با اهل‌بیت علیهم‌السّلام شعرهای زیاد سرودند، هم به زبان عربی و هم فارسی.

از آنجایی که حاج‌محمود مدرّس ادبیات بودند، شهید مفتّح ادبیات را در کودکی از پدر آموخت. بعد از آن در مدرسه آخوند ملّا‌علی دروس اسلامی را یاد گرفت و بعد عازم قم شد. شهید مفتّح در مدرسه دارالشّفاء از محضر بزرگانی چون آیات سیّد‌محمّد حجّت‌ کوه‌کمره‌ای، بروجردی، سیّد محمّد محقّق (داماد)، علاّمه طباطبایی صاحب المیزان و امام خمینی (قدس سره) استفاده نمود و خود مدرّسی بزرگ در حوزه گردید. ایشان بعد از کسب درجه اجتهاد در حوزه به دانشگاه رفت و در آنجا هم با نوشتن رسالهٔ دکترای خود با موضوع تحقیقی دربارهٔ نهج‌البلاغه موفّق به گرفتن دکتری گردید.

فعّالیّت‌ها

استاد مفتّح، پس از گذراندن دورهٔ دانشگاه، علاوه بر تدریس در حوزه، به تدریس در دبیرستان‌های قم پرداخت.

 

 

او که توطئهٔ استعمار را در جدا نگاه داشتن دو قشر دانشگاهی و روحانی، با همهٔ ذرّات وجودش حس کرده بود، ایجاد وحدت و انسجام میان این دو گروه را وجههٔ همّت خود ساخت. مقاله‌ای که ایشان در مجلّهٔ مکتب اسلام دربارهٔ وحدت روحانی و دانشگاه علی رغم جوّ مخالفت نوشت، مُبیّن تفکر شهید در این‌باره است. شهید به لحاظ رسالتی که بر دوش خویش حس می‌کرد، ضمن مبارزه با عفریت جهل و بی شعوری، در دو سنگر دبیرستان و حوزه از همان آغاز سعی در روشنگری دانش‌پژوهان داشت و کلاس‌های خویش را مرکزی برای تشکل آنان در جهت مبارزه با رژیم قرار داده بود و در این راه به تأسیس انجمن اسلامی دانش آموزان با همیاری شهید بهشتی همّت گذاشت. مبارزه با رژیم را نه‌تنها در تضادّ با تحصیل علم نمی‌دید، بلکه آگاهی و با سواد شدن را یکی از ابعاد مبارزه می‌دانست و در کنار بالا بردن سطح مبارزهٔ طلّاب و دانش آموزان، سعی در بالا بردن سطح آگاهی عقیدتی آن‌ها داشت.

مبارزهٔ شهید تا رمضان سال 1357، که نهضت مردم مسلمان به رهبری امام (قدّس سّره) اوج گرفته بود، همچنان ادامه داشت. ایشان بعد از نماز عید فطر با تأکید بر رهبری بی چون و چرای امام امّت روز پنجشنبه 16 شهریور 1357، را به عنوان تجلیل از شهدای ماه رمضان تعطیل اعلام کرد. در این روز راه‌پیمایی بزرگی علیه رژیم انجام گرفت که زمینه‌ساز راه‌پیمایی 17 شهریور گردید، که توسط رژیم پهلوی به خک و خون کشیده شد و جمعهٔ خونین نام گرفت.

در سال‌های 1340تا 1342، سخنرانی‌های او در شهرهای مختلف و روشن ساختن مواضع نهضت اسلامی در افشای چهرهٔ رژیم پهلوی بسیار مؤثّر بود و به لحاظ اثر عمیقی که این سخنرانی‌ها در میان مردم داشت، بارها توسط ساوک تعطیل شد و هر بار این تعطیلی با دستگیری و آزار ایشان همراه بود.

شهید مفتّح بعد از تبعید امام (قدّس سرّه) مبارزات خود را شدّت بخشید و با سفر به استان خوزستان سعی در افشای ماهیّت رژیم و شناساندن نهضت امام (قدّس سرّه) به مردم داشت و ساوک که با دستگیری‌های متعدّد و ممنوع‌المنبر کردن ایشان نتوانسته بود کاری از پیش ببرد، ورود ایشان را به شهرهای خوزستان ممنوع اعلام کرد.

محبوبیّت و مقبولیّت عامهٔ شهید در میان طلّاب و دانش آموزان، موجب شد که او را از آموزش و پرورش اخراج و در سال 1347، به نواحی بد آب و هوای جنوبی ایران تبعید کنند و هنگامی که دوران تبعید ایشان به پایان رسید، از بازگشت او به قم جلوگیری کردند. به ناچار شهید مجبور به اقامت در تهران شد. اقامت در تهران سرآغاز فصل نوینی در زندگانی سیاسی وی گردید، دانشکدهٔ الهیّات او را دعوت به همکاری کرد. شهید با امید فتح سنگری دیگر و گشودن جبهه‌ای دیگر برای مبارزه با رژیم و نیز شوق همکاری با استاد مطهری که در این دانشکده مشغول تدریس بود، دعوت دانشکده را پذیرفت و بدین ترتیب زندگی و فعّالیّت‌های ایشان در تهران آغاز شد.

در تهران، علاوه بر تدریس در دانشکده و بسط زمینه‌های همکاری با استاد شهید مطهری، بنا به دعوت انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران، به اقامهٔ نماز جماعت در این مسجد همّت گمارد. سخنرانی‌های ایشان در مسجد دانشگاه در ترغیب نسل روشن فکر و تحصیل کرده به اسلام اثر به سزایی داشت. شهید در حسینیّهٔ ارشاد نیز مشغول فعّالیّت‌های علمی – تبلیغی و سخنرانی بود که بعد از تعطیلی این حسینیّه توسط ساوک، با قبول امامت جماعت مسجد جاوید در سال 1352، هستهٔ دیگری ایجاد کرد تا خلأ به وجود آمده را پر نماید. در این مسجد کتابخانه تشکیل داد و کلاس‌های دروس اعتقادی، فلسفی، تفسیر قرآن، نهج البلاغه و ... دایر کرد. مسجد جاوید تبدیل به دژ مستحکمی برای انقلاب گردید و با استقبال فراوان دانشجویان و افراد تحصیل کرده مواجه شد. سرانجام بعد از گذشت یک سال و نیم در سوم آذر 1353، پس از سخنرانی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، مسجد جاوید مورد هجوم ساوک قرار گرفت و تعطیل شد، شهید هم دستگیر و به زندان افتاد. بعد از آزادی از زندان، رژیم دیگر اجازهٔ فعّالیّت در مسجد جاوید را به ایشان نداد. استاد، امامت مسجد قبا را در نزدیکی حسینیهٔ ارشاد پذیرفتند و در جلسه‌ای که با حضور افرادی نظیر مرحوم آیت‌الله طالقانی، استاد شهید مطهری و ... برای تنظیم برنامه‌های مسجد داشتند، مسجد را «قبا» نام‌گذاری کردند. تا «قبایی» در ظلمت کدهٔ قریش گردد و آغازگر هجرتی در قیام خونبار امّت مسلمان.‌

مقارن با رمضان 1356، که به دلیل تغییر تکتیک دولت استکباری آمریکا، رژیم پهلوی نیز شعارهایی چون «فضای باز سیاسی» را مطرح کرد. استاد شهید به افشای ماهیّت خائنانهٔ این شعار پرداخت و با استفاده از ضعف رژیم، اقدام به تشکیل جلساتی در مسجد قبا کرد که برای اوّلین بار در تاریخ معاصر ایران با حضور جمعیّتی بیش از 30 هزار نفر برگزار می‌شد. شهید در عید فطر همان سال با برگزاری نماز با شکوه عید فطر در قیطریّه –که با استقبال بی‌نظیر مردم تهران رو به رو شد– ارکان رژیم پهلوی را به لرزه در آورد. ایشان در خطبه‌های نماز برای اولین بار نام امام خمینی (قدّس سّره) را آشکار بر زبان جاری کرد و رهبری امام را مورد تکید قرار داد.

مبارزهٔ شهید تا رمضان سال 1357، که نهضت مردم مسلمان به رهبری امام (قدّس سّره) اوج گرفته بود، همچنان ادامه داشت. ایشان بعد از نماز عید فطر با تأکید بر رهبری بی چون و چرای امام امّت روز پنجشنبه 16 شهریور 1357، را به عنوان تجلیل از شهدای ماه رمضان تعطیل اعلام کرد. در این روز راه‌پیمایی بزرگی علیه رژیم انجام گرفت که زمینه‌ساز راه‌پیمایی 17 شهریور گردید، که توسط رژیم پهلوی به خک و خون کشیده شد و جمعهٔ خونین نام گرفت.

در بهمن 1357، جهت بازگشت امام (قدّس سّره) استاد شهید به همراه دیگر هم‌رزمان، کمیتهٔ استقبال از ایشان را تشکیل دادند تا مقدّمات ورود پیروزمندانه رهبر و مراد خویش را به نحو شایسته فراهم نمایند.

شهید مفتّح با تشکیل شورای انقلاب از طرف امام (قدّس سّره) به عضویّت این شورا درآمد. بعد از پیروزی انقلاب برای تشکیل کمیته‌های انقلاب اسلامی فعّالیّت چشمگیری کرد و خود سرپرستی کمیتهٔ منطقهٔ 4 تهران را به عهده داشت. آخرین مسئولیّت شهید، سرپرستی دانشکدهٔ الهیّات و عضویّت در شورای گسترش آموزش عالی کشور بود که به نحو شایسته در این سنگرها انجام وظیفه نمود و در طیّ این دوران همچنان مسئولیّت امامت جماعت مسجد قبا را نیز بر عهده داشت.

تألیفات

- نوشتن سوّمین حاشیه بر اسفار ملّاصدرا؛
- تألیف کتاب روش اندیشه در علم منطق که این کتاب به عنوان کتاب درسی در حوزه و دانشگاه، برای بالاترین سطح منطق استفاده می‌شود؛
- ترجمه تفسیر مجمع‌البیان هم یکی از تألیفات این شهید عالی مقام است؛
- تألیف ده کتاب در موسّسهٔ شهید مفتّح.

شهید در جهت ایجاد تشکل و سازمان دادن به طلّاب و فضلا دست به تشکیل مجمعی به نام «جلسات علمی اسلام شناسی» زد که این مجمع فعّالیّت وسیعی را به منظور شناساندن چهرهٔ اصلی اسلام در جامعه آغاز کرد. در این جلسات که زیر نظر استاد تشکیل می‌شد، فضلا و نویسندگان حوزهٔ علمیه کتاب‌هایی را که در زمینه‌های مختلف اسلام شناسی نوشته بودند، ارائه می‌کردند و پس از نقد و اصلاحات ضروری، با مقدّمه‌ای که استاد بر آن می‌نوشت، به چاپ می‌رسید. ساوک که پی به نقش مؤثّر این مجمع در شناساندن اسلام راستین برده بود، آن را تعطیل کرد. این مجمع تنها موفّق به چاپ 10 جلد کتاب گردید که کتاب‌های زیر از آن جمله است:

1- اسلام پیشرو نهضت‌ها
2- با ضعف مسلمین دنیا در خطر سقوط
3- شیعه و زمامداران خودسر
4- جهان بینی و جهان داری علی (علیه‌السّلام)
5- دعا عامل پیشرفت یا رکود
6- ره آوردهای استعمار
7- همسران رسول خدا
8- زیارت ما
9- خرافه
10- حقیقت

نوشتن ده‌ها مقاله

استاد در زمان تحصیل و تدریس خود در حوزه با نوشتن مقالات مختلفی در مجلّات مکتب تشیّع، مکتب اسلام، معارف جعفری و ... سعی در گسترش فرهنگ اصیل و انقلابی شیعه در سطح وسیع جامعه داشتند.

 

علّت شهادت

سرانجام آیت‌الله مفتّح، پس از عمری تلاش و جهاد مستمر و خستگی ناپذیر در راه تبلیغ دین، در ساعت 9 صبح روز 27 آذر 1358، به همراه 2 پاسدار جان برکف، شهیدان جواد بهمنی و اصغر نعمتی، هنگام ورود به دانشکدهٔ الهیّات، توسّط عناصر منحرف گروهک فرقان هدف گلوله قرار گرفتند و به فیض عظیم شهادت نائل آمدند. پیکر مطهّر آن عالم ربّانی پس از برپایی مراسم با شکوه تشییع، در صحن مطهّر حضرت معصومه - علیهاالسلام - در قم به خک سپرده شد و این روز به مناسبت فعّالیّت‌های چشمگیر این شهید والامقام در راه تحقق وحدت بین حوزه و دانشگاه که در بالا به موارد مختلف آن اشاره گردید « روز وحدت روحانی و دانشجو» نام‌گذاری شد.

پیام امام خمینی (قدّس سّره) به مناسبت شهادت دکتر مفتّح

بسم الله الرّحمن الرّحیم
انّالله و انّا الیه راجعون

آن‌گاه که منطق قرآن آن است که ما از خداییم و به سوی او می‌رویم و مسیر اسلام بر شهادت در راه هدف است و اولیای خدا –علیهم‌السّلام –شهادت را یکی از دیگری به ارث می‌بردند و جوانان متعهّد ما، برای نیل شهادت در راه خدا درخواست دعا می‌کرده و می‌کنند، بدخواهان ما که از همه جا وامانده، دست به ترور وحشیانه می‌زنند، ما را از چه می‌ترسانند؟ آمریکا خود را دلخوش می‌کند که با ایجاد رُعب در دل ملّت که سربازان قرآنند، می‌تواند وقفه‌ای در مسیر حق و عقب‌گردی از جهاد مقدّس در راه خدا ایجاد کند، غافل از این که ترس از مرگ برای کسانی است که دنیا را مقرّ خود قرار داده و از قرارگاه ابدی و جوار رحمت ایزدی بی‌خبرند. اینان از کوردلی، صحنه‌های شورانگیز ملّت عزیز و شجاع ما را در هر شهادتی، پس از شهادتی که در پیش چشمان خیرهٔ آنان منعکس است، نمی‌بینند. «صُمٌّ بُکمٌ عُمیٌ فَهُم?لا یَعقِلُون» اینان می‌بینند که هزار و سیصد سال بیشتر از صحنهٔ حماسه آفرین کربلا می‌گذرد و هنوز خون شهیدان ما در جوش و ملّت عزیز ما در حماسه و خروش است. جناب حجّت‌الاسّلام دانشمند محترم آقای مفتّح و دو نفر پاسداران عزیز اسلام رحمة الله علیهم به فیض شهادت رسیدند و به بارگاه ابدیت بار یافتند و در دل ملّت و جوانان آگاه ما حماسه آفریدند و آتش نهضت اسلامی را افروخته‌تر و جنبش قیام ملّت را متحرّك‌تر کردند. خدایشان در جوار رحمت واسعهٔ خود بپذیرد و از نور عظمت خود بهره دهد. امید بود از دانش استاد محترم و از زبان علم او بهره‌ها برای اسلام و پیشرفت نهضت برداشته شود و امید است، از شهادت امثال ایشان بهره‌ها برداریم. من شهادت را بر این مردان برومند اسلام تبریک و به بازماندگان آنان و ملّت اسلام تسلیت می‌دهم.

والّسلام علی عبادالله الصّالحین
روح الله الموسوی الخمینی

معرفی نویسنده، اشتراک‌گذاری مطلب، دعوت از دوستان، نظردهی و مشاهده نظرات بازدیدکنندگان


محمّدصادق اسکندری هستم.

27 ساله از شهر مقدّس قم

فوق‌دیپلم فقه و اصول و علاقه‌مند به نهادینه‌سازی مفاهیم ارزشی

پیشنهاد من: حرکتی گسترده و رو به جلو در در جادّه‌ی خدامحور

رایانامه من: mese@chmail.ir

اشتراک‌گذاری این مطلب در وبگاه‌های اجتماعی:

afsaran

cloob

Google Bookmarks

Google Buzz

Digg

yahoo

Technorati

delicious

FriendFeed

دعوت از دیگران برای مشاهده مطلب

  

نظر شما

 

تعداد بازدید از این مطلب: 638 عدد

هنوز نظری درباره این مطلب ارسال نشده است.

 

آخرین به‌روز‌رسانی: 17 / 12 / 1393