دانشمندان در اسلام (2)

حقیقت ایمان

امام صادق ـ علیه‌السّلام ـ فرمودند: «اِنَّ مِنْ حَقیقَةِ الْایمانِ اَنْ تُؤْثِرَ الْحَقَّ وَ اِنْ ضَرَّک عَلَی الْباطِلِ وَ اِنْ نَفَعَک وَ اَنْ لایَجُوزَ مَنْطِقُک عِلْمَک: حقیقت ایمان این است که از حق - اگرچه به ضررت باشد -بر علیه باطل - اگرچه به نفعت باشد- طرفداری کنی و زبانت بر دانشت پیشی نگیرد.1»

دانشمند بی‌‏بندوبار و جاهل خشك‏‌مقدّس

پیامبر کرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمودند: «قَصَمَ ظَهْری رَجُلانِ عالِمٌ مُتَهَتَّک وَ جاهِلٌ مُتَنَسِک: دو دسته کمر مرا شکستند: دانشمند بی بند و بار و جاهل خشکه مقدّس.2»

انواع انسان از نظر آموزش علم

امام صادق ـ علیه‌السّلام ـ فرمودند: «اَلنَّاسُ ثَلاثَةٌ: عالِمٌ، وَ مُتَعَلِّمٌ, وَ غثاءٌ: مردم سه دسته‌اند: دانشمند و دانش‌آموز و مردم پست.3»

ابوحمزة ثَمالی می‌گوید: امام صادق ـ علیه‌السّلام ـ به من فرمودند: «اُغْدُ عالِمًا اَوْ مُتَعَلِّمًا اَوْ اَحِبَّ اَهْلَ الْعِلْمِ وَ لاتَکنْ رابِعًا: یا دانشمند باش یا دانش‌آموز یا دوستدار دانش و غیر از این‌ها مباش.4»

دانشمند کیست؟

امام صادق ـ علیه‌السّلام ـ درباره سخن خدای تعالی در آیه «اِنَّما یَخْشَی اللَّهَ مِنْ عِبادِه اَلْعُلَماءُ» فرمودند: «یَعْنی بِالْعُلَماءِ مَنْ صَدَّقَ فِعْلُهُ قَوْلَهُ وَ مَنْ لَمْ‏یُصَدِّقْ فِعْلُهُ قَوْلَهُ فَلَیْسَ بِعالِمٍ: یعنی از علما کسی که کردارش گفتارش را تصدیق کند و کسی که کردارش، قولش را تصدیق نکند دانشمند نیست.5»

امام صادق ـ علیه‌السّلام ـ فرمودند: «کانَ اَمیرُالْمُؤْمِنینَ ـ علیه‌السّلام ـ یَقُولُ: "یا طالِبَ الْعِلْمِ! اِنَّ لِلْعالِمِ ثَلاثَ عَلاماتٍ: اَلْعِلْمُ، وَ الْحِلْمُ، وَ الصَّمْتُ؛ وَ لِلْمُتَکلِّفِ ثَلاثُ عَلاماتٍ: یُنازَعُ مَنْ فَوْقَهُ بِالْمَعْصِیَةِ, وَ یَظْلِمُ مَنْ دُونَهُ بِالْغَلَبَةِ, وَ یُظاهِرُ الظَّلَمَةِ: امیرالمؤمنین همیشه می‌فرمودند: ای کسی که طلب دانش می‌کنی! همانا برای دانشمند سه نشانه است: دانش، بردباری و سکوت و برای کسی که برای به زحمت انداختن می‌پرسد سه نشانه است: با کسی که از او برتر است به گناه دشمنی می‌کند، و به کسانی که از او کمترند با ستم غلبه می‌کند و پشتیبانی از ستمگران می‌کند.6»

بدون علم سخن‌‏گفتن

مفضل‏ بن مزید از امام صادق ـ علیه‌السّلام ـ نقل می‌کند که حضرت به من فرمودند: «اَنْهاک عَنْ خِصْلَتَیْنِ فیهِما هَلک الرِّجالِ اَنْهاک اَنْ تَدینَ اللَّهَ بِالْباطِلِ وَ تُفْتِی النَّاسَ بِما لاتَعْلَمُ: تو را از دو ویژگی که مردان را نابود می‌کند نهی می‌کنم: دین خدا را به سمت باطل سوق دادن، و فتوا دادن به مردم بدون اینکه بدانی از دین است یا نه.7»

امام باقر ـ علیه‌السّلام ـ فرمودند: «مَنْ اَفْتَی النَّاسَ بِغَیْرِ عِلْمٍ وَ لا هُدی لَعَنَتْهُ مَلآئِکةُ الرَّحْمَةِ وَ مَلآئِکةُ الْعَذابِ وَ لَحِقَهُ وِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِفُتْیاهُ: کسی که بدون علم و هدایت فتوا بدهد فرشته‌های رحمت و عذاب او را لعنت می‌کنند و گناه کسانی که به فتوای او عمل می‌کنند به گردن او گذاشته می‌شود.8»

خطر دانشمندان دنیاخواه

امام صادق ـ علیه‌السّلام ـ فرمودند: «قال رسول اللّه ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ: "اَلْفُقَهاءُ اُمَناءُ الرُّسُلِ ما لَمْ ‏یَدْخُلُوا فِی الدُّنْیا." قیل: یا رسول اللّه! و ما دُخُلُوهُمْ فِی الدُّنْیا؟ قالَ: "اِتِّباعُ السُّلْطانِ. فَاِذا فَعَلُوا ذلِک فَاحْذَرُوهُمْ عَلی دینِکمْ: پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمود: فقها مورد اعتماد پیامبران هستند تا زمانی که وارد در دنیا نشوند. گفته شد: ای پیامبر خدا داخل شدن آنان در دنیا چگونه است؟ فرمود: پیروی از پادشاه، پس هر زمان که اینگونه کنند از آن‌ها در مورد دینتان بترسید.9»

پیامبر کرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ می‌فرمایند: «اَوْحَی اللَّهُ اِلی داوُودَ (علی نبیّنا و آله و علیه السلام): "یا داوُودُ! لاتَجْعَلْ بَیْنی وَ بَیْنَک عالِمًا مَفْتُونًا بِالدُّنْیا فَیَصُدَّک عَنْ طَریقِ مُحَبَّتی فَاِنَّ اُولئِک قُطاعُ طَریقِ عِبادِی الْمُریدینَ اِنَّ اَدْنی ما اَنَا صانِعٌ بِهِمْ[17] اَنْ اَنْزَعَ[18] حَلاوَةَ مُناجاتی عَنْ قُلُوبِهِمْ: خداوند به داوود (علی نبینا و آله و علیه السلام) فرمود: ای داوود‍! بین من و خودت دانشمندی که فریفته دنیا شده قرار مده که تو را از راه محبت من دور می‌کند که همانا آنان راهزنان راه بندگان من هستند، همانا کمترین کاری که من با آن‌ها می‌کنم این است که شیرینی مناجاتم را از دل‌هایشان می‌گیریم.10»

امام صادق ـ علیه‌السّلام ـ می‏فرمایند: «چون دانشمند را دنیادوست دیدید، او را نسبت به دینتان متّهم دانید (بدانید دینداریش حقیقی نیست)؛ زیرا دوست هر چیز گرد محبوبش می‌گردد.11»12

 

پی‌نوشت‌ها:
1. سفینةالبحار، جلد 2، صفحه 221.
2. مواعظ‌العددیه، صفحه 46.
3. اصول کافی مترجم، جلد 1، صفحه 41.
4. اصول کافی مترجم، جلد 1، صفحه 41.
5. اصول کافی مترجم، جلد 1، صفحه 44.
6. اصول کافی مترجم، جلد 1، صفحه 45.
7. مواعظ العددیه، صفحه 50.
8. اصول کافی مترجم، جلد 1، صفحه 52.
9. اصول کافی مترجم، جلد 1، صفحه 58.
10. اصول کافی.
11. اصول کافی.
12. این مقاله خلاصه‌ای است از مقدمه کتاب «مردان علم در میدان عمل» تألیف آقای سید نعمت الله حسینی
معرفی نویسنده، اشتراک‌گذاری مطلب، دعوت از دوستان، نظردهی و مشاهده نظرات بازدیدکنندگان


حبیب داستانی بِنیسی هستم.

32 ساله از شهر مقدّس قم

کارشناسی ارشد فقه و اصول و علاقه‌مند به نوآوری در فقه و اصول / تبلیغ‌های نوین دینی

پیشنهاد من: تلاش برای ایجاد تمدّن نوین اسلامی

رایانامه من: hdbenisi@chmail.ir

اشتراک‌گذاری این مطلب در وبگاه‌های اجتماعی:

afsaran

cloob

Google Bookmarks

Google Buzz

Digg

yahoo

Technorati

delicious

FriendFeed

دعوت از دیگران برای مشاهده مطلب

  

نظر شما

 

تعداد بازدید از این مطلب: 1040 عدد

هنوز نظری درباره این مطلب ارسال نشده است.

 

آخرین به‌روز‌رسانی: 17 / 12 / 1393