دانشمندان در اسلام (1)

فاصله بین دانش‌‏آموز و پیامبران

پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمودند: «...وَ مَنْ یَحْضُرُهُ الْمَوْتُ و مَنْ طَلَبَ عِلْمًا لِیُحْیِی بِهِ الْاِسْلامَ کانَ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ الْاَنْبِیاءِ دَرَجَةٌ: ...هر کس که مرگش برسد در حالی که در طلب دانش برای زنده‌کردن اسلام باشد بین او و بین پیامبران یک درجه فاصله است.1»

مرحوم آیت‌‏اللّه سیّدحسن فرید اراکی نزیل قم قدس سره - که یکی از علمای بزرگ قم بود - نقل می‌فرمودند: «من در صحّت این روایت به جهت مقطوع‏‌بودنش شک می‌کردم؛ ولی به کسی اظهار نکرده بودم تا آن‏‌که روزی یکی از بزرگان علماء دانشمندان به من گفت: "دیروز آقایی را دیدم که فرمود: به آقای فرید بگو آن روایت که در صحّت آن شک داری، از ماست."»

فضیلت دانشمند

حرمة العالم العامل بعلمه کحرمة الشّهداء و الصّدّیقین: حرمت عالمی که به علمش عمل کند مانند حرمت شهدا و صدّیقین است2؛
پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمودند: «ثَلاثَةٌ تَسْتَغْفِرُ لَهُمْ السَّماواتُ وَ الْاَرَضُونَ وَ الْمَلائِکَةُ وَ اللَّیْلُ وَ النَّهارُ: اَلْعُلَماءُ وَ الْمُتَعَلُّمُونَ وَ الْاَسْخِیاءُ: سه کس هستند که آسمان‌ها و زمین‌ها و ملائکه شب و روز برای آن‌ها طلب بخشش می‌کنند: دانشمندان و دانش‌آموزان و سخاوتمندان.3»؛
پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمودند: «یا عَلِی! لِلسَّعیدِ ثَلاثُ عَلاماتٍ: قُوتُ الْحَلالِ فی بَلَدِه؛ وَ مَجالَسَةُ الْعُلَماءِ؛ وَ الصَّلاةُ الْخَمْسُ بِالْاِمامِ؛ و لِلشّقِی ثَلاثُ عَلاماتٍ: قُوتُ الْحَرامِ؛ وَ الْاِجْتِنابُ عَنِ الْعُلَماءِ؛ وَ الصَّلاةُ وَحْدَهُ: ای علی برای خوشبخت سه نشانه است: غذای حلال در سرزمین خودش؛ و هم‌نشینی با دانشمندان؛ و خواندن نماز‌های روزانه به جماعت و برای بدبخت سه نشانه است: غذای حرام؛ و دوری از دانشمندان؛ و نماز خواندن به تنهایی.4»

نتیجه فرار از دانشمندان

پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمودند: «سَیَأْتی عَلَی النَّاسِ زَمانٌ یَفِرُّونَ مِنَ الْعُلَماءِ کَما یَفِرُّ الْغَنَمِ مِنَ الذِّئْبِ فَحینَئِذٍ اِبْتِلاهُمُ اللَّهُ بِثَلاثَةِ اَشْیاءَ: اَلْاَوَّلُ یَرْفَعُ اللَّهُ الْبَرَکَةَ مِنْ اَمْوالِهِمْ؛ وَ الثَّانِی سَلَّطَ عَلَیْهِمْ سُلْطانًا جائِرًا؛ وَ الثَّالِثُ یُخْرِجُونَ مِنَ الدُّنْیا بِلاایمانٍ: زمانی می‌آید که مردم از دانشمندان می‌گریزند همانطور که گله از گرگ می‌گریزد، در این هنگام خدا آن‌ها را به سه چیز دچار می‌کند: اول این‌که برکت را از اموالشان می‌برد؛ و دوم آن‌که پادشاهی ستمگر را بر آن‌ها مسلط می‌کند؛ و سوم این‌که بی‌ایمان از دنیا می‌روند.5»

عاقبت دانشمندان بی‌عمل

پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ فرمودند: «اَوْحَی اللَّهُ اِلی بَعْضِ اَنْبِیائِه: قُلْ لِلَّذینَ یَتَفَقَّهُونَ لِغَیْرِ الدّینِ وَ یَتَعَلَّمُونَ لِغَیْرِ الْعَمَلِ وَ یَطْلُبُونَ الدُّنْیا بِعَمَلِ الْاخِرَةِ یَلْبَسُونَ لِلنَّاسِ مسوک الضَّأْنِ[5] وَ قُلُوبُهُمْ قُلُوبُ الذِّئابِ وَ اَلْسِنَتِهِمْ اَحْلی مِنَ الْعَسَلَ وَ اَعْمالُهُمْ اَمَرُّ مِنَ الصَّبْرِ اِیَّای یُخادِعُونَ وَ بِی یَفْتَرُّونَ وَ بِدینی یَسْتَهْزِئُونَ لَاُتیحَنَّ لَهُمْ فِتْنَةً تَدَعُ الْحَکیمِ مِنْکُمْ حَیْرانًا:خداوند به یکی از پیامبرانش وحی فرمود: کسانی که تلاش برای فهم در غیر دین می‌کنند؛ و دانش می‌آموزند بدون اینکه به آن عمل کنند؛ و با اعمال آخرت به دنبال دنیا هستند در حالی که لباس میش دارند و در دل گرگ هستند؛ و زبان‌هایشان شیرین‌تر از عسل است در حالی که اعمالشان تلخ‌تر از زهر است؛ در برابر من نیرنگ به کار می‌برند؛ و به من تهمت می‌زنند؛ و دین مرا مسخره می‌کنند، به آن‌ها بگو: حتماً آن‌ها به فتنه‌ای می‌افتند که حتی عاقلان شما در آن سرگردان می‌شوند.6»

دانشمند و دنیا

پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ می‌فرمایند: «مَثَلُ مَنْ یُعَلِمُ وَ لایَعْمَلُ کَمَثَلِ السِّراجِ یُضیءُ لِغَیْرِه وَ یُحْرِقُ نَفْسَهُ وَ الْعالِمُ هُوَ الْهارِبُ مِنَ الدُّنْیا لَا الرَّاغِبُ فیها لِاَنَّ عِلْمَهُ دَلَّ عَلی اَنَّهُ سَمٌّ قاتِلٌ: کسی که که می‌آموزد و عمل نمی‌کند مانند چراغی است که برای دیگران نورافشانی می‌کند و خود می‌سوزد در حالی که دانشمند کسی است که از دنیا فرار کرده و علاقه‌ای به آن ندارد چون علمش او را راهنمایی می‌کند به این ‌که دنیا همچون سم کشنده‌ای است.7»

دانشمند اعلم و غیراعلم

امام صادق ـ علیه‌السّلام ـ فرمودند: «مَنْ دَعی النَّاسَ اِلی نَفْسِه وَ فیهِمْ مَنْ هُوَ اَعْلَمُ مِنْهُ فَهُوَ مُبْتَدِعٌ ضالٌّ: کسی که مردم را به پیروی از خود دعوت کند در حالی که در آن مردم دانا‌تر از او باشد، او بدعت‌گزاری گمراه‌کننده است.8»9

 

پی‌نوشت‌ها:
1. مستدرک الوسائل، جلد 17، صفحه 300، حدیث 21403
2. مواعظ‌العددیه، مجموعه ورام، جلد 2، صفحه 121
3. مواعظ‌العددیه، صفحه 75.
4. سفینةالبحار، جلد 2، صفحه 220.
5. سفینةالبحار، جلد 2، صفحه 220.
6. عدة الداعی، صفحه 80
7. ارشاد القلوب، جلد 1، صفحه 15
8. سفینةالبحار، جلد 2، صفحه 220.
9. این مقاله خلاصه‌ای است از مقدمه کتاب «مردان علم در میدان عمل» تألیف آقای سید نعمت الله حسینی

معرفی نویسنده، اشتراک‌گذاری مطلب، دعوت از دوستان، نظردهی و مشاهده نظرات بازدیدکنندگان

حبیب داستانی بِنیسی هستم.

32 ساله از شهر مقدّس قم

کارشناسی ارشد فقه و اصول و علاقه‌مند به نوآوری در فقه و اصول / تبلیغ‌های نوین دینی

پیشنهاد من: تلاش برای ایجاد تمدّن نوین اسلامی

رایانامه من: hdbenisi@chmail.ir

اشتراک‌گذاری این مطلب در وبگاه‌های اجتماعی:

afsaran

cloob

Google Bookmarks

Google Buzz

Digg

yahoo

Technorati

delicious

FriendFeed

دعوت از دیگران برای مشاهده مطلب

  

نظر شما

 

تعداد بازدید از این مطلب: 588 عدد

هنوز نظری درباره این مطلب ارسال نشده است.

 

آخرین به‌روز‌رسانی: 17 / 12 / 1393