وعده حتمى الهى در مورد قيامت

وعده حتمی الهی در قرآن

عدم تخلّف در برپایی قیامت و زنده‌شدن همه انسان‌ها: ﴿اِنَّ السّٰاعَه آتِیه لاٰ رَیبَ فِیهٰا﴾1؛
وعده راستین و تخلّف‌ناپذیر الهی: ﴿بَلیٰ وَعْدًا عَلَیهِ حَقًّا﴾2؛
قسم بر تحقّق قیامت: ﴿قُلْ بَلیٰ وَ رَبِّی لَتُبْعَثُنَّ وَ لَتُنَبَّئُونَّ بَمٰا عَمِلْتُمْ وَ ذٰلِکَ عَلَی اللهِ یسِیرٌ﴾3؛
هشداردادن به مردم درباره قیامت، یکی از مهم‌ترین وظایف پیامبران: ﴿یلْقِی الرُّوحَ مِنْ اَمْرِهِ عَلیٰ مَنْ یشٰاءُ مِنْ عِبٰادِهِ لِینْذِرَ یوْمَ التَّلاٰقِ﴾4؛
مقرّربودن شقاوت ابدی و عذاب دوزخ برای منکرین: ﴿وَ اَعْتَدْنٰا لِمَنْ کَذَّبَ بِالسّٰاعَه سَعِیرًا﴾5.
بنابراین کسی که به حقّانیت قرآن پی برده باشد،‌ بهانه‌ای برای انکار معاد و شکّ در آن نخواهد داشت و پی‌بردن به حقّانیت قرآن روشن و قابل‌درک است؛ مگر کسی که قصوری در عقلش باشد یا به علّت دیگری نتواند پی به حقّانیت قرآن ببرد.

آیه‌های مربوط به برهان حکمت

اَ فَحَسِبْتُمْ اَنَّمٰا خَلَقْنٰاکُمْ عَبَثًا وَ اَنَّکُمْ اِلَینٰا لاٰ تُرْجَعُونَ6 که به روشنی دلالت دارد بر این‌که اگر معاد و بازگشت به سوی خدا نباشد، آفرینش انسان در این جهان بیهوده خواهد بود؛ ولی خدای حکیم کار عبث و بیهوده انجام نمی‌دهد؛ پس جهان دیگری برای بازگشت به سوی خودش برپا خواهد کرد.

این برهان یک قیاس استثنایی است که مقدّمه آن یک قضیه شرطیه است که دلالت بر این دارد که هنگامی که آفرینش انسان در این جهان هدف حکیمانه خواهد داشت که به دنبال این زندگی بازگشت به سوی خدا کند و در جهان آخرت به نتایج اعمالش برسد و مقدّمه دوم که خدا کار بیهوده نمی‌کند، همان مسأله حکمت الهی است که در بخش خداشناسی اثبات شد.

اکنون می‌افزاییم با توجّه به این‌که آفرینش انسان به منزله غایت و هدفی برای آفرینش جهان است، اگر زندگی انسان در این جهان بیهوده و فاقد هدف حکیمانه‌ای باشد، آفرینش جهان نیز بیهوده و باطل خواهد شد و این نکته را می‌توان از آیاتی که وجود عالم آخرت را مقتضای حکیمانه‌بودن آفرینش جهان دانسته‌اند، درک کرد که قرآن در وصف خردمندان می‌فرماید: وَ یتَفَکَّرُونَ فِی خَلْقِ السَّمٰاوٰاتِ وَ الاَرْضَ رَبَّنٰا مٰا خَلَقْتَ هٰذٰا بٰاطِلاً سُبْحٰانَکَ فَقِنٰا عَذٰابَ النّٰارِ7 و این آیه می‌رساند که تأمّل در کیفیت آفرینش جهان انسان را متوجّه حکمت الهی می‌سازد.

دسته دیگری از آیه‌های قرآن اشاره به برهان عقلی عدالت دارد8 که از جمله آن‌ها این آیه است: اَمْ حَسِبَ الَّذِینَ اجْتَرَحُوا السَّیئٰاتِ اَنْ نَجْعَلَهُمْ کَالَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحٰاتِ سَواءً مَحْیٰاهُمْ وَ مَمٰاتُهُمْ سٰاءَ مٰا یحْکُمُونَ * وَ‌ خَلَقَ اللهُ السَّمٰاوٰاتِ وَ الاَرْضَ بِالْحَقِّ وَ لِتُجْزیٰ کُلُّ نَفْسٍ بَمٰا کَسَبَتْ وَ‌ هُمْ لاٰ یظْلَمُونَ.9

می‌توان جمله «وَ خَلَقَ اللهُ السَّمٰاوٰاتِ وَ الاَرْضَ بِالْحَقِّ» را اشاره به برهان حکمت دانست؛‌ چنان‌که می‌توان اساس برهان عدالت را نیز به برهان حکمت بازگرداند؛ زیرا عدل از مصادیق حکمت است.10

 

پی‌نوشت‌ها:
1. سوره غافر، آیه 59 و ر.ک: سوره آل‌عمران، آیه‌های 9 و 25؛ سوره نساء، آیه 87؛ سوره انعام، آیه 12؛ سوره کهف، آیه 21؛ سوره حج، آیه 7؛‌سوره شوريٰ، آیه 7؛ سوره جاثیه،‌ آیه‌های 26 و 32.
2. سوره نحل، آیه 38 و ر.ک: آل‌عمران، آیه‌های 9 و 191؛ سوره نساء، آیه 122؛ سوره یونس، آیه‌های 4 و 55؛ سوره کهف، آیه 21؛ سوره انبیا، آیه 103؛ سوره فرقان، آیه 16؛ سوره لقمان، آیه‌های 9 و 33؛ سوره فاطر، آیه 5؛ سوره زمر، آیه 20؛ سوره نجم، آیه 47؛ سوره جاثیه،‌ آیه 32؛ سوره احقاف، آیه 17.
3. سور‌ه تغابن، 7 و ر.ک: سوره یونس، آیه 53؛ سوره سبأ، آیه 3.
4. سوره غافر، ‌آیه 15 و ر.ک: سوره انعام، آیه‌های 130 و 154؛ سوره رعد، آیه 2؛‌ سوره شوريٰ، آیه 7؛‌ سوره زخرف، آیه 61؛ سوره زمر، آیه 71.
5. سوره فرقان، آیه 11 و ر.ک: سوره اسراء، آیه 10؛ ‌سوره سبأ، آیه 8؛ سوره مؤمنون، آیه 74.
6. سوره مؤمنون، آیه 115.
7. سوره آل‌عمران، آیه 191.
8. سوره ص، آیه 28؛ سوره غافر، آیه 58؛ سوره قلم، آیه 35؛ سوره یونس، آیه 4.
9. سوره جاثیه،‌ آیه‌های 21 و 22.
10. این بحث خلاصه‌ای از درس چهل و هفتم کتاب «آموزش عقائد» آقای مصباح یزدی است.

معرفی نویسنده، اشتراک‌گذاری مطلب، دعوت از دوستان، نظردهی و مشاهده نظرات بازدیدکنندگان

حبیب داستانی بِنیسی هستم.

32 ساله از شهر مقدّس قم

کارشناسی ارشد فقه و اصول و علاقه‌مند به نوآوری در فقه و اصول / تبلیغ‌های نوین دینی

پیشنهاد من: تلاش برای ایجاد تمدّن نوین اسلامی

رایانامه من: hdbenisi@chmail.ir

اشتراک‌گذاری این مطلب در وبگاه‌های اجتماعی:

afsaran

cloob

Google Bookmarks

Google Buzz

Digg

yahoo

Technorati

delicious

FriendFeed

دعوت از دیگران برای مشاهده مطلب

  

نظر شما

 

تعداد بازدید از این مطلب: 586 عدد

هنوز نظری درباره این مطلب ارسال نشده است.

 

آخرین به‌روز‌رسانی: 17 / 12 / 1393