دلايل عقلى معاد (3)

وعده خداوند

مقدّمه نخست اين دليل شرعى و مقدّمه دوم آن عقلى مى‌باشد و عبارت است از:

مقدّمه 1: آيات فراوانى دلالت بر وعده به ثواب و عقاب اخروى1، و بهشت و جهنّم مى‌کنند؛2
مقدّمه 2: خداوند تعالى خلف وعده نمى‌کند؛
نتیجه: ثواب و عقاب اخروى، و بهشت و جهنّم حتمى هستند.3

علّت عدم وقوع خلف وعده از خداوند تعالى

خلف وعده از يکى از دو مورد زير سرچشمه مى‌گيرد که هيچ يک از آن‌ها در خدا راه ندارند:

نقص؛
اضطرار و ضرورت.4

دلالت آيه «وَ يَسْتَعْجِلُونَک بِالْعَذَابِ وَ لَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ وَعْدَهُ وَ إِنَّ يَوْمًا عِنْدَ رَبِّک کأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ».5

علاقه انسان به جاودانگى

مقدّمه 1: انسان به صورت فطرى دوست مى‌دارد که جاودانه بماند؛

مقدّمه 2: هر چيزى که فطرى باشد، مطابق با واقع امر است؛ زيرا فطرت اثر خداى حکيم است و فعل او بيهوده نيست که در غير اين صورت، حکمت خدا زير سؤال مى‌رود؛

نتيجه: جاودانه‌بودن (البتّه در غير اين جهان) مطابق با واقع امر است؛ يعنى معاد وجود دارد.6

نکته 1: شايد همين علاقه موجب شده است که مردم از مرگ نفرت داشته باشند؛ زيرا گمان مى‌کنند که مرگ نابودى است و با اين محبوب فطرى آن‌ها منافات دارد. شاهد فطرى‌بودن اين علاقه آن است که با اين که انسان به مرگ دنيوى آگاه است، امّا علاقة او به جاودانگي زايل نمى‌شود.

نکته 2: رحمت خداى تعالى ايجاب مى‌کند که هر چيزى به آن چه که استحقاق دارد و هر محتاجى به آن چيزى که نياز دارد و هر محبّى به آنچه که دوست دارد برسد.7

 

پی‌نوشت‌ها:
1.محقّق لاهيجى (ره) اين استدلال را بيش‌تر بر روى ثواب‌ها و عقاب‌هاى اخروى جسمانى پياده مى‌کند.
2.مانند آيه‌هاى «إِلَيْهِ مَرْجِعُکمْ جَمِيعًا وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا إِنَّهُ يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ لِيَجْزِيَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ بِالْقِسْطِ وَ الَّذِينَ کفَرُوا لَهُمْ شَرَابٌ مِنْ حَمِيمٍ وَ عَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا کانُوا يَکفُرُونَ (سوره يونس، آية 4» و «وَالسَّمَاءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ، وَ الْيَوْمِ الْمَوْعُودِ (سوره بروج، آيه‌هاى 1 و 2)» و از آن‌جا که به صورت مکرّر وعده به روز موعود داده‌اند، مى‌فهميم که يوم موعود يکى از نام‌هاى روز قيامت است.
3.محقّق طوسى (ره) در کتاب «تجريد الاعتقاد» از اين استدلال استفاده کرده است.
4.علاّمه طباطبايى (ره) در تفسير الميزان، جلد 17، صفحه 163 نيز به همين نکته اشاره کرده است.
5.سوره حج، آيه 47.
6.آيت‌الله شيخ محمّدعلى شاه‌آبادى (ره) در کتاب رشحات‌البحار، کتاب الانسان و الفطره، صفحه 262 و همچنين آيت‌الله سيّد ابوالحسن رفيعى در تقريرات بحث شريف معاد، صفحه‌هاي 5 تا 8 از همين استدلال بهره گرفته است.
7.آيه «قُلْ لِمَنْ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَ الارْضِ قُلْ لِلَّهِ کتَبَ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ لَيَجْمَعَنَّکمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لا رَيْبَ فِيهِ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لايُؤْمِنُونَ (سوره انعام، آيه 12)» نيز اشاره به همين مطلب دارد.

معرفی نویسنده، اشتراک‌گذاری مطلب، دعوت از دوستان، نظردهی و مشاهده نظرات بازدیدکنندگان

حبیب داستانی بِنیسی هستم.

32 ساله از شهر مقدّس قم

کارشناسی ارشد فقه و اصول و علاقه‌مند به نوآوری در فقه و اصول / تبلیغ‌های نوین دینی

پیشنهاد من: تلاش برای ایجاد تمدّن نوین اسلامی

رایانامه من: hdbenisi@chmail.ir

اشتراک‌گذاری این مطلب در وبگاه‌های اجتماعی:

afsaran

cloob

Google Bookmarks

Google Buzz

Digg

yahoo

Technorati

delicious

FriendFeed

دعوت از دیگران برای مشاهده مطلب

  

نظر شما

 

تعداد بازدید از این مطلب: 579 عدد

هنوز نظری درباره این مطلب ارسال نشده است.

 

آخرین به‌روز‌رسانی: 17 / 12 / 1393