مردم و پیامبران

مقدمه

قرآن هنگامی که از پیامبران پیشین یاد می‌کند و گوشه‌هایی از زندگی درخشان آن‌ها را شرح می‌دهد و زنگار تحریفات عمدی و غیرعمدی را از صفحه‌های نورانی تاریخ ایشان می‌زداید، اهتمام فراوانی به بیان واکنش‌های امّت‌ها در برابر پیامبران ـ صلوات الله علیهم ـ مبذول می‌دارد و در سه موضوع به بحث می‌پردازد:

موضع‌گیری‌های مردم در برابر پیامبران؛
علّت‌های مخالفت‌های مردم با پیامبران؛
روش‌های هدایت و تربیت پیامبران و مبارزه آنان با عوامل کفر، شرک و انحراف؛
سنّت‌های الهی در تدبیر جوامع، به ویژه از نظر ارتباط مردم با پیامبران.

دلایل بیان مسائل فوق در عقاید

زدودن بسیاری از ابهام‌ها؛
آموزندگی و سازندگی انسان‌ها.

واکنش مردم در برابر پیامبران

پیامبران عموماً با انکار و مخالفت مردم مواجه می‌شدند1 و مخصوصاً با فرمان‌روایان و ثروتمندان جامعه که سرمست عیش و نوش2 و مغرور به مال و مکنت یا علم و دانش خودشان3 بودند، سرسختانه کمر مبارزه با ایشان را می‌بستند و بسیاری از قشرهای دیگر جامعه را به دنبال خودشان می‌کشاندند4 و تدریجاً گروه اندکی که غالباً از محرومان جامعه بودند، به پیامبران الهی ایمان می‌آوردند5 و کمتر اتّفاق می‌افتاد که جامعه‌ای بر پایه عقائد صحیح و موازین الهی تشکیل گردد؛ آن‌ چنان که در زمان حضرت سلیمان (على نبیِّنا و آله و علیه السلام) چنین شد.

بسیاری از نکات و سخنان الهی و پیامبران از جامعه‌ای به جامعه دیگر انتقال می‌یافت و سردمداران کفر و ... بدون ذکر منبع آن‌ها را پس از کمی اقتباس به نام افکار و آراء خودشان عرضه داشته و می‌دارند.

دلیل‌ها و انگیزه‌های مخالفت با پیامبران

دلیل کلّی: میل به بی‌بند و باری و پیروی از هواهای نفسانی6؛
دلیل‌های فرعی:

خودخواهی، غرور و خودبرتربینی (استکبار): بیش‌تر در میان اشراف و نخبگان بروز می‌کرد7؛
تعصّبات و پای‌بندی به سنّت‌های پیشینیان و نیاکان و ارزش‌های اشتباه8؛
حفظ منابع اقتصادی و موقعیت‌های اجتماعی برای ثروتمندان، حکمرانان و دانشمندان9؛
نادانی و ناآگاهی توده‌های مردم: این عامل بزرگی برای فریب خوردن از سردمداران کفر و پیروی از بزرگان و اکثریت جامعه بود و موجب می‌شد که به اوهام و پندارهای خویش دل خوش کنند و از ایمان به آیینی که جز افراد معدودی آن را نپذیرفته بودند، سرباز زنند؛
فشار قشر حاکم و زورگویان10.

شیوه‌های برخورد با پیامبران

تحقیر، توهین و استهزاء11 برای بی‌اعتناشدن مردم از پیامبران؛
افتراء و نسبت‌های ناروا: پس از تحقیر، توهین و استهزاء انجام می‌شد و نسبت‌های ناروایی مانند «سفیه» و «مجنون»12 را به پیامبران می‌دادند و پس از آن‌که پیامبری معجزه را اظهار می‌کرد، تهمت «سحر» و «افسون» به ایشان می‌زدند13 چنان‌که پیام‌های الهی را «اساطیر» و «افسانه‌‌ها» می‌نامیدند14؛
مجادله و مغالطه؛
تهدید و تطمیع؛
خشونت و قتل.15

 

پی‌نوشت‌ها:
1. ر.ک: سوره ابراهیم، آیه 9؛ سوره مؤمنون، آیه 44.
2. ر.ک: سوره سبأ، آیه 34.
3. ر.ک: سوره غافر، آیه 83؛ سوره قصص، آیه 78؛ سوره زمر، آیه 49.
4. ر.ک: سوره احزاب، آیه 67؛ سوره سبأ، آیه 31 تا 33.
5. ر.ک: سوره هود، آیه 40 و آیه‌های 27 تا 31.
6. ر.ک: سوره مائده، آیه 70.
7. ر.ک: سوره غافر، آیه 56؛ سوره اعراف، آیه 76.
8. ر.ک: سوره بقره، آیه 170؛ سوره مائده، آیه 104؛ سوره یونس، آیه 78؛ سوره انبیا، آیه 53؛ سوره شعرا، آیه 74؛ سوره لقمان، آیه 21؛ سوره زخرف، آیه 22 و 23.
9. ر.ک: سوره هود، آیه‌های 84 تا 86؛ سوره قصص، آیه‌های 76 تا 79؛ سوره توبه، آیه 34.
10. ر.ک: سوره ابراهیم، آیه 21؛ سوره فاطر، آیه 47؛ سوره هود، آیه 27؛ سوره شعراء، آیه 111.
11. ر.ک: سوره حجر، آیه 11؛ سوره یس، آیه 30؛ سوره زخرف، آیه 7؛ سوره مطفّفین، آیه‌های 29 تا 32.
12. ر.ک: سوره اعراف، آیه 66؛ سوره بقره، آیه 13؛ سوره مؤمنون، آیه 25.
13. ر.ک: سوره الذّاریات، آیه‌های 39 و 52 و 83؛ سوره انبیا، آیه 3؛ سوره قمر، آیه 2.
14. ر.ک: سوره انعام، آیه 25؛ سوره انفال، آیه 31؛ سوره مؤمنون، آیه 83؛ سوره فرقان، آیه 5؛ سوره نمل، آیه 68؛ سوره احقاف، آیه 17؛ سوره قلم، آیه 15؛‌سوره مطفّفین، آیه 13.
15. این بحث خلاصه‌ای از درس سی‌ام کتاب «آموزش عقائد» آقای مصباح یزدی است.

معرفی نویسنده، اشتراک‌گذاری مطلب، دعوت از دوستان، نظردهی و مشاهده نظرات بازدیدکنندگان

حبیب داستانی بِنیسی هستم.

32 ساله از شهر مقدّس قم

کارشناسی ارشد فقه و اصول و علاقه‌مند به نوآوری در فقه و اصول / تبلیغ‌های نوین دینی

پیشنهاد من: تلاش برای ایجاد تمدّن نوین اسلامی

رایانامه من: hdbenisi@chmail.ir

اشتراک‌گذاری این مطلب در وبگاه‌های اجتماعی:

afsaran

cloob

Google Bookmarks

Google Buzz

Digg

yahoo

Technorati

delicious

FriendFeed

دعوت از دیگران برای مشاهده مطلب

  

نظر شما

 

تعداد بازدید از این مطلب: 1948 عدد

هنوز نظری درباره این مطلب ارسال نشده است.

 

آخرین به‌روز‌رسانی: 17 / 12 / 1393