جهانى و جاودانى‌بودن اسلام

 

ایمان به همه پیامبران و از جمله پیامبر اسلام و پذیرفتن همه پیام‌های ایشان ضروری است و انکار یک پیامبر یا یکی از احکام و پیام‌های او به معنای انکار ربوبیت تشریعی الهی و نظیر کُفر ابلیس است؛ امّا ایمان‌آوردن به هر پیامبر و کتاب آسمانی او، مستلزم ضرورت عمل بر طبق شریعت او نیست؛ چنان‌که مسلمانان ایمان به همه پیامبران و همه کتاب‌های آسمانی دارند؛ امّا نمی‌توانند و نباید به شرایع پیشین عمل کنند و وظیفه عملی هر امّتی عمل‌کردن به دستورات پیامبر همان امّت است.

پس ضرورت عمل‌کردن همه مردم به شریعت اسلام در صورتی ثابت می‌شود که رسالت پیامبر اسلام اختصاص به گروه یا موقعیت خاصّ جغرافیایی نداشته باشد و پیامبر دیگری نیز پس از آن حضرت مبعوث نشده باشد که شریعت وی را نسخ کند.

کسی که حقّانیت قرآن و نبوّت و عصمت پیامبر اسلام صلّى الله علیه و آله و سلّم) برای او احراز شده باشد، هیچ مدرکی معتبرتر از کتاب و سنّت را نمی‌شناسد.

دلایل جهانی‌بودن اسلام

جهانی‌بودن دین اسلام از ضروریات آن است: حتّی کسانی هم که ایمان به آن ندارند، می‌دانند که دعوت اسلام همگانی بوده و محدود به منطقه جغرافیایی خاصّی نبوده است؛

شواهد فراوان تاریخی: پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم به سران کشورها (مانند: قیصر روم،‌ پادشاه ایران، فرمانروایان مصر و حبشه و شامات و رؤسای قبیله‌های مختلف عرب) نامه نوشتند و پیک ویژه به سوی آنان گسیل کردند و همگان را دعوت به پذیرفتن این دین مقدّس نموده، از پیامدهای وخیم کفر و استنکاف از پذیرفتن اسلام بر حذر داشتند1؛

آیه‌های بسیار قرآن: در آیه‌های زیادی همه مردم را به عنوان «یا ایها النّاس»2 و «یا بنی آدم»3 مورد خطاب قرار داده و هدایت خود را شامل همه انسان‌ها «النّاس»4 و «العالمین»5 دانسته است و همچنین در آیات فراوانی رسالت پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم را برای همه مردم (النّاس6 و العالمین7 ثابت کرده و در آیه‌ای شمول دعوت وی را نسبت به هر کسی که از آن مطّلع شود مورد تأکید قرار داده است8 و از سوی دیگر، پیروان سایر ادیان را به عنوان «اهل کتاب» مورد خطاب و عتاب قرار داده9 و رسالت پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم را در مورد آنان تثبیت فرموده، و اساساً هدف از نزول قرآن بر پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم را پیروزی اسلام بر سایر ادیان شمرده است.10

جاودانی‌بودن اسلام

آیه‌هایی که جهانی‌‌بودن اسلام را ثابت می‌کنند: با اطلاق زمانی، محدودیّت و مقیّدبودن آن را به زمان معینی نفی می‌کند و به ویژه تعبیر «لیظهره علی الدّین کلّه»11 جای هیچ‌گونه شبهه‌ای باقی نمی‌گذارد؛

آیه «و انه لکتاب عزیز * لا یأتیه الباطل من بین یدیه و لا من خلفه تنزیل من حکیم حمید»12: که دلالت بر این‌ دارد که هیچ‌گاه قرآن صحّت و اعتبار خود را از دست نخواهد داد؛

خاتمیت پیامبر اسلام صلّی الله علیه و آله و سلّم؛

احادیث فراوان؛ به مضمون‌هایی شبیه «حلال محمد حلال الی یوم القیامه، و حرامه حرام الی یوم القیامه»13؛

جاودانی‌بودن اسلام از ضروریات آن است.

شبهه: دین اسلام فقط برای مردم عربستان نازل شده است؛ همان طور که می‌بینیم پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم مأمور به هدایت خویشان و نزدیکان خود یا اهل مکّه و حوالی آن گردید14 و نیز در آیه‌ای خدا بعد از اشاره به یهود و صابئین و نصاری، ملاک سعادت را ایمان و عمل صالح می‌داند15 و نامی از پذیرفتن دین اسلام به عنوان شرط سعادت نمی‌برد و نیز در فقه اسلامی، اهل‌ کتاب همسنگ مشرکان نیستند؛ بلکه با پرداختن جزیه (به جای خمس و زکاتی که مسلمانان می‌پردازند) امنیت ایشان در پناه دولت اسلامی حفظ می‌شود و می‌توانند به احکام شریعت خود عمل کنند و این نشانه به رسمیت‌شناختن این ادیان است.

پاسخ شبهه اوّل: آیه‌هایی که خویشان پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم و اهل مکّه را ذکر می‌کند، در صدد بیان مراحل دعوت است که از خویشان آن حضرت شروع می‌شود و سپس به سایر اهل مکّه و حوالی آن گسترش می‌یابد و سرانجام همه جهانیان را در بر می‌گیرد و چنین آیاتی را نمی‌توان مُخَصِّص آیه‌هایی شمرد که رسالت آن حضرت را جهانی می‌دانند؛ زیرا علاوه بر آن‌که لحن این آیات ابای از تخصیص دارد، لازمه چنین تخصیصی «تخصیص اکثر» است که در عرف عقلا، مستهجن و غیر قابل قبول است.

امّا آیه یادشده از سوره مائده در مقام بیان این نکته است که صرف انتساب به این یا آن دین، برای رسیدن به سعادت حقیقی کافی نیست؛ بلکه عامل سعادت، ایمان واقعی و عمل به وظایفی است که خدا برای بندگانش مقرّر فرموده است و طبق دلایلی که جهانی‌بودن و جاودانی‌بودن اسلام را ثابت می‌کند، وظیفه همه مردم بعد از ظهور پیامبر عمل به احکام و قوانین این دین است؛ و امّا امتیازی که در اسلام برای اهل کتاب بر سایر کافران در نظر گرفته شده است، به معنای معاف‌بودن ایشان از پذیرفتن اسلام و عمل به احکام آن نیست؛ بلکه در واقع ارفاقی دنیوی است که بنا بر مصالحی در حقّ آنان روا داشته شده و به اعتقاد شیعه، همین ارفاق هم موقّتی است و در زمان ظهور حضرت ولی‌عصر (علیه السلام) حکم نهایی ایشان اعلام و با آنان مانند دیگر کافران رفتار خواهد شد و این مطلب را از جمله «لیظهره علی الدّین کلّه» می‌توان استفاده کرد.16

پی‌نوشت‌ها:
1. نامه‌های پیامبر اکرم (ص) در کتاب‌های معتبر تاریخی ضبط شده و مجموعه آن‌ها به صورت کتاب مستقلّی به نام «مکاتب الرّسول» گردآوری شده است.
2. ر.ک: سوره بقره، آیه 21؛ سوره نساء، آیه 1 و 174؛ آیه فاطر، آیه 15.
3. ر.ک: سوره اعراف، آیه 26 تا 28 و 31 و 35؛ سوره یس، آیه 60.
4. ر.ک: سوره بقره، آیه 185 و 187؛ سوره آل‌عمران، سوره 138؛ سورهابراهیم، آیه 1 و 52؛ سوره جاثیه، آیه 20؛ سوره زمر، آیه 41؛ سوره نحل،‌ آیه 44؛ سوره کهف، آیه 54؛ سوره حشر، آیه 21.
5. ر.ک: سوره انعام، آیه 90؛ سوره یوسف، آیه 104؛ سوره ص، آیه 87؛ سوره تکویر، آیه 27؛ سوره قلم، آیه 52.
6. ر.ک: سوره‌ نساء، آیه 79؛ سوره حج، آیه 49؛ سوره سبأ، آیه 28.
7. ر.ک: سوره‌ انبیا، آیه 107؛ سوره فرقان، آیه 1.
8. ر.ک: سوره انعام، آیه 19.
9. ر.ک: سوره آل‌عمران، آیه‌های 65 و 70 و 71 و 98 و 99 و 110؛ سوره مائده، آیه 15 و 19.
10. ر.ک: سوره توبه، آیه 33؛ سوره فتح، آیه 38؛ سوره صف، آیه 9.
11. ر.ک: سوره توبه، آیه 33؛ سوره فتح،‌ آیه 38؛ سوره صف، آیه 9.
12. سوره فصلّت، آیه 22.
13. ر.ک: کافی، جلد 1، صفحه 57؛ جلد 2، صفحه 17؛ بحارالانوار، جلد 2، صفحه 260؛ جلد 24، صفحه 288؛ وسایل‌الشّیعه، جلد 18، صفحه 124.
14. ر.ک: سوره شعراء، آیه 214؛ سوره انعام،‌ آیه 92؛ سوره شوری، آیه 7؛ سوره سجده، آیه 3؛ سوره قصص، آیه 46؛ سوره یس، آیه‌های 5 و 6.
15. سوره مائده، آیه 69.
16. این بحث خلاصه‌ای از درس سی و چهارم کتاب «آموزش عقائد» آقای مصباح یزدی است.

معرفی نویسنده، اشتراک‌گذاری مطلب، دعوت از دوستان، نظردهی و مشاهده نظرات بازدیدکنندگان

حبیب داستانی بِنیسی هستم.

32 ساله از شهر مقدّس قم

کارشناسی ارشد فقه و اصول و علاقه‌مند به نوآوری در فقه و اصول / تبلیغ‌های نوین دینی

پیشنهاد من: تلاش برای ایجاد تمدّن نوین اسلامی

رایانامه من: hdbenisi@chmail.ir

اشتراک‌گذاری این مطلب در وبگاه‌های اجتماعی:

afsaran

cloob

Google Bookmarks

Google Buzz

Digg

yahoo

Technorati

delicious

FriendFeed

دعوت از دیگران برای مشاهده مطلب

  

نظر شما

 

تعداد بازدید از این مطلب: 2445 عدد

هنوز نظری درباره این مطلب ارسال نشده است.

 

آخرین به‌روز‌رسانی: 17 / 12 / 1393