عید در فرهنگ اسلامی


عید چیست؟

واژه «عید» در اصل از فعل عاد (عود) یعود است و برای آن معانی مختلفی گفته‌اند: از جمله «خوی گرفته‌» ، «روزفراهم آمدن قوم‌» و «هر روز که در آن، انجمن یا تذکار فضیلت‌مند یاحادثه بزرگی باشد.» گویند از آن رو به این نام خوانده شده است که هر سال شادی نوینی باز آرد. و برخی برآن هستند که اصل واژه «عید» از «عادت » است. زیرا آنان (قوم) و فامیل و خانواده‌ها برگرد آمدن دورهم در آن روز عادت کرده‌اند.

در لغتنامه تاج العروس درباره عید آورده است: عید در نزد عرب، زمانی است که در آن شادی‌ها و یا اندوه‌ها، باز می‌گردد و تکرار می‌شود. در فرهنگ معین در این‌باره آمده است: عید، روز مبارکی است که در آن مردم جشن می‌گیرند و شادی می‌کنند و در این روز به همدیگر عیدی می‌دهند از قبیل هدیه، پول، خلعت.


واژه عید در قرآن

واژه عید در قرآن فقط یک بار آمده است. «اللّهمّ انزل علینا مائده من السّماء تکون لنا عیدا لاولنا وآخرنا و آیه منک» خدایا؛ نازل کن برای ما مائده‌ای از آسمان که برای اولین و آخرین از ما عید باشد و نشانه‌ای از تو.

در تفسیر این آیه آمده است: عید در لغت از ماده عود به معنی بازگشت است. به روزهایی که مشکلات از قوم و جمعیّتی برطرف می‌شود و بازگشت به پیروزی‌ها و راحتی‌های نخستین می‌کنند، عید گفته می‌شود. و در اعیاد اسلامی به مناسبت این که در پرتو اطاعت یک ماه مبارک رمضان و یا انجام فریضهٔ بزرگ حج، صفا و پاکی فطری نخستین به روح و جان باز می‌گردد و آلودگی‌ها که برخلاف فطرت است از میان می‌‌‌رود، «عید» گفته شده است و از آنجا که روز نزول مائده، روز بازگشت به پیروزی و پاکی و ایمان به خدا بوده است، حضرت مسیح ـ علیه‌السّلام ـ آن را «عید» نامیده است.
 

عید از منظر حضرت علی ـ علیه‌السّلام ـ

عید از نظر علی ـ علیه‌السّلام ـ این است که: هر روزی که در آن روز، معصیت خدا نشود و گناهی انجام نگیرد، آن روز را عید خوانده است.

«کلّ یوم لا یعصی‌الله تعالی فیه فهو یوم عید» و این فرمایش امیرمؤمنان ـ علیه‌السّلام ـ اشاره به این موضوع دارد که روز ترک گناه، روز پیروزی و پاکی و بازگشت به فطرت نخستین است.

از سوید‌بن‌عفله نقل شده است که گفت: در روز عید بر امیرالمؤمنین علی ـ علیه‌السّلام ـ وارد شدم و دیدم که نزد حضرت نان گندم و خطیفه (نان شیرمال) و ملبنه (حلوا شکری) است. پس به آن حضرت عرض کردم: روز عید و خطیفه؟! حضرت فرمود: «انّما هذا لمن عید من غفرله»؛ این عید کسی است که آمرزیده شده است. در خبر است: چیزی به رسم هدیه نوروزی خدمت امیرالمؤمنین ـ علیه‌السّلام ـ تقدیم شد، حضرت پرسید: این چیست؟ عرض کردند: یاامیرالمؤمنین، امروز نوروز است. فرمود: هر روز را برای ما نوروز سازید.


عید نوروز از منظر امام صادق ـ‌ علیه‌السّلام ـ

امام صادق ـ علیه‌السّلام ـ به یکی از اصحابش به نام معلّی بن خنیس درباره عید نوروز فرمود: «انّ یوم النّیروز هوالیوم الذّی اخذ فیه النبی ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ لامیرالمؤمنین ـ علیه‌السّلام ـ العهد بغدیرخم... و هوالیوم الذی ظفرفیه باهل النهروان... و هوالیوم الذی یظفرفیه قائمنا اهل البیت »

نوروز، روزی است که پیامبراکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ در غدیرخم برای ولایت امیرالمومنین  ـ علیه‌السّلام ـ از مردم پیمان گرفت؛ روزی است که آن حضرت برخوراج نهروان پیروز شد و روزی است که قائم ما اهل بیت ـ علیهم‌السّلام ـ ظهور خواهد کرد.


امام کاظم ـ علیه‌السّلام‌ ـ وجلوس عید نوروز

از آنجایی که عید نوروز ریشه در سنّت‌های ما ایرانی‌ها دارد و این موضوع به زمان‌های بسیار دور برمی‌گردد، پس از اسلام، بنا به نوشته مورّخین، با اندک تغییراتی که در آن به عمل آمده است، تاکنون در بین ایرانیان جاودانه است، بنابراین در صدر اسلام ایرانی‌هایی که در مرکز خلافت به سر می‌بردند، طبق سنّت ملّی‌شان به این عید پای‌بند بودند و هدایای نوروزی را برای سلاطین خود می‌بردند. پس از امویان، عبّاسیان مورد توجّه بعضی از مردم بودند و ایرانی‌ها با مراجعه به دربار آن‌ها، هدایایی را به آنها تقدیم می‌کردند.

در بحارالانوار روایت ذیل آمده است: «انّ المنصور تقدم الی موسی بن جعفر ـ علیه‌السّلام ـ بالجلوس للتهنیه فی یوم النیروز و قبض ما یحمل الیه...» منصور دوّمین خلیفهٔ عباسی به امام کاظم  ـ علیه‌السّلام ـ پیشنهاد کرد عید نوروز جلوس نماید تا مردم نوروز را به او تبریک گویند و هدایای آن‌ها را دریافت نماید... و امام  ـ علیه‌السّلام ـ با اکراه پذیرفت. بنابراین عید نوروز مانند بسیاری از سنّت‌های ملّی که با شئون اسلامی مخالفتی نداشته است، پس از اسلام درمیان ایرانیان باقی مانده است.


سنّت‌های نوروزی

یکی از سنّت‌های حسنه و با ارزش عید نوروز که تا روز سیزده رایج است، دید و بازدیدها است که میان فامیل، دوستان انجام می‌گیرد و در کتب روایی ما به عنوان «صلهٔ رحم »نام برده شده است. البته لازم است، در این باره به اولویت‌هایی توجه داشت:

1- دیدار از خانواده شهدا و جانبازان؛

2- دیدار از بستگان نزدیک؛

3- دیدار از دوستان؛

4- عیدی دادن مخصوصا به نونهالان؛

5- آشتی دادن برادران وخواهران دینی و رفع کدورت از بین آنها.


معرفی نویسنده، اشتراک‌گذاری مطلب، دعوت از دوستان، نظردهی و مشاهده نظرات بازدیدکنندگان

اشتراک‌گذاری این مطلب در وبگاه‌های اجتماعی:

afsaran

cloob

Google Bookmarks

Google Buzz

Digg

yahoo

Technorati

delicious

FriendFeed

دعوت از دیگران برای مشاهده مطلب

  

نظر شما

 

تعداد بازدید از این مطلب: 1154 عدد

هنوز نظری درباره این مطلب ارسال نشده است.

 

آخرین به‌روز‌رسانی: 14 / 04 / 1394