روایات نوروز

اقسام روایات نوروز

برخی در تأیید و تمجید نوروز است؛

برخی در مذمت آن؛

برخی نه رد می‌کنند و نه اثبات.

روایاتی که تأیید نوروز کرده و برای روز اول فروردین اعمال مخصوص در نظر گرفته اند:

«الْمُعَلَّى بْنِ خُنَیْسٍ عَنِ الصَّادِقِ علیه‌السّلام‏ أَنَّ یَوْمَ النَّیْرُوزِ هُوَ الْیَوْمُ الَّذِی أَخَذَ فِیهِ النَّبِیُّ ص لِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع الْعَهْدَ بِغَدِیرِ خُمٍّ فَأَقَرُّوا لَهُ بِالْوَلَایَةِ فَطُوبَى لِمَنْ ثَبَتَ عَلَیْهَا وَ الْوَیْلُ لِمَنْ نَكَثَهَا...مَا مِنْ یَوْمِ نَوْرُوزٍ إِلَّا نَحْنُ نَتَوَقَّعُ فِیهِ الْفَرَج».1

صاحب کتاب بحارالأنوار مؤید گفته ما است. حدیث معلّى‏ است از امام صادق ـ علیه‌السّلام ـ كه نوروز همان روزیست كه پیغمبر ـ صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم ـ براى امیرالمؤمنین  ـ علیه‌السّلام ـ در غدیر خم بیعت گرفت و اقرار به ولایت او كردند، و خوشا بر آن كه بدان ثابت ماند، واى بر آنكه آن را بشكند، و روزیست كه رسول خدا ـ صلى اللَّه علیه و آله ـ، على ـ علیه‌السّلام ـ را به وادى جن فرستاد تا از آن‌ها پیمان ستد، و روزیست كه به اهل نهروان پیروز شد و ذو الثّدیة را كشت، و روزیست كه قائم ما خاندان ظهور كند با كارگزاران و خدایش به دجّال پیروز گرداند و او را بر كناسه كوفه بدار زند، هیچ نوروزى نیاید جز آنكه ما در آن توقع فرج داریم، زیرا آن از روزهاى ما است كه فرسش نگه داشتند و شما آن را گم كردید.2

أَقُولُ رَأَیْتُ فِی بَعْضِ الْكُتُبِ الْمُعْتَبَرَةِ رَوَى...عَنْ مُعَلَّى بْنِ خُنَیْسٍ‏ قَالَ‏ دَخَلْتُ عَلَى الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع یَوْمَ‏ النَّیْرُوزِ فَقَالَ ع أَ تَعْرِفُ هَذَا الْیَوْمَ ... فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقُ علیه السلام...فَقَالَ یَا مُعَلَّى إِنَّ یَوْمَ النَّیْرُوزِ هُوَ الْیَوْمُ الَّذِی أَخَذَ اللَّهُ فِیهِ مَوَاثِیقَ الْعِبَادِ أَنْ یَعْبُدُوهُ وَ لَا یُشْرِكُوا بِهِ شَیْئاً وَ أَنْ یُؤْمِنُوا بِرُسُلِهِ وَ حُجَجِهِ وَ أَنْ یُؤْمِنُوا بِالْأَئِمَّةِ ..‏.3

مرحوم مجلسی در بحار باب بیست و دوّم نوروز و تشخیص آن می‌نویسد: به سندى از معلّى بن خنیس كه در نوروز نزد امام صادق ـ علیه السّلام ـ رفتم، فرمود: امروز را می‌شناسى؟ گفتم روزیست كه عجم‌ها بزرگش دارند و به هم هدیه دهند قربانت، فرمود: به كعبه‌‏اى كه در مكّه است، این شیوه براى امریست دیرین كه تفسیرش كنم برایت تا بفهمى، گفتم: اى آقایم، آن را از شما بدانم دوست‌‏تر است نزد من از اینكه مرده‌‏هایم زنده شوند و دشمنانم بمیرند، فرمود: در نوروز بود كه خدا از بنده‏‌هایش پیمان گرفت او را بپرستند و شریک با او نیاورند، و به رسولان و حججش بگروند، و به ائمّه علیهم السّلام ایمان آرند.4

أَقُولُ رَوَى الشَّیْخُ أَحْمَدُ بْنُ فَهْدٍ فِی الْمُهَذَّبِ وَ غَیْرُهُ فِی غَیْرِهِ بِأَسَانِیدِهِمْ عَنِ الْمُعَلَّى بْنِ خُنَیْسٍ‏ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ‏ یَوْمُ‏ النَّیْرُوزِ هُوَ الْیَوْمُ الَّذِی یَظْهَرُ فِیهِ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَیْتِ وَ وُلَاةَ الْأَمْرِ ... وَ مَا مِنْ یَوْمِ نَیْرُوزٍ إِلَّا وَ نَحْنُ نَتَوَقَّعُ فِیهِ الْفَرَجَ ... 5

شیخ احمد بن فهد حلى در كتاب «مهذّب» و دیگران در تألیفات خود از معلّى بن خنیس‏ و او از حضرت صادق ـ علیه‌السّلام ـ روایت كرده است كه فرمود: نوروز، روزى است كه قائم ما اهل بیت و صاحب امر خلافت در آن روز قیام می‌‏كند و خداوند او را بر دجّال پیروز می‌گرداند. او دجّال را در مزبله كوفه بدار می‌‏آویزد، هیچ روز نوروزى نمی‌‏گذرد مگر اینكه ما در آن روز انتظار فرج داریم. زیرا نوروز از روزهاى ماست. ایرانیان آن روز را حفظ كردند، ولى شما عرب‌ها آن را ضایع كردید.6

اسلام عید نوروز را نه به طور كلّی رد نموده و نه به صورت كلّی قبول كرده است بلكه اسلام یک سری از كارهای خوب نوروز كه جنبهٔ الهی داشت و سعادت بشر در آن بود قبول كرد و به آن جهت شرعی و اسلامی داد و جهات منفی و بدش را كه بوی شرک و خرافات و انحراف می‌داد ممنوع نمود.

شیخ عباس قمی در کتاب مفاتیح می‌نویسد: حضرت صادق ـ علیه‌السّلام ـ به معلّی بن خنیس تعلیم فرموده که چون روز نوروز شود؛ غسل کن و پاکیزه‌ترین جامه‌های خود را بپوش و به بهترین بوهای خوش خود را خوشبو گردان و در آن روز روزه بدار. پس چون از نماز پیشین و پسین و نافله‌های آن فارغ شدی چهار رکعت نماز بگذار یعنی هر دو رکعت به یک سلام و ...7

روایتی در مذمّت نوروز

مناقب شهر آشوب: روایت شده است كه، منصور از حضرت امام موسى بن جعفر ـ علیه‌السّلام ـ تقاضا كرد: روز عید نوروز جهت تبریک با وى‏ بنشینند و هر چه می‌‏آورند بگیرند. حضرت موسى بن جعفر ـ علیه‌السّلام ـ فرمود: من اخبار را كه از جدم رسول اللَّه ـ صلّی الله عیله و آله و سلّم ـ رسیده است بررسى كرده‌‏ام و در رابطه با این عید خبرى نیافتم، این عید از آیین ایرانیان است و اسلام آن را از بین برده است و پناه می‌‏بریم به خدا كه آنچه را اسلام محو كرده است زنده كنیم، منصور گفت: این كار را جهت تدبیر لشكریان انجام می‌‏دهیم تو را به خداى بزرگ سوگند می‌‏دهم بنشینى و حضرت نشست. رسول اللَّه ـ صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم ـ  فلم أجد لهذا العید خبرا، و إنه سنة للفرس و محاها الإسلام، و معاذ اللَّه أن نحیی ما محاه الإسلام...8

 

روایاتی که نه رد و نه اثبات می‌کند

هدیّه ‌‏اى براى امیرالمؤمنین ـ علیه‌‌السّلام ـ آوردند در روز نوروز، فرمود: این چیست؟ عرض كردند: یا امیرالمؤمنین امروز نوروز است، فرمود: هر روز را براى ما نوروز بسازید. و روایت كرده‌‏اند كه آن حضرت فرمود: نوروز ما هر روز است.9

علّامه مجلسی سپس می‌نویسد: «اخبار معلی بن خنیس از جهت سند قوی‌تر از این روایت «موسی بن جعفر ـ علیه‌السّلام ـ» هست و بین اصحاب شهرت بیشتری دارد.»10 امّا مخفی نماند که علمای معاصر روایت معلی را هم سندا ضعیف می‌دانند.11

یكی از محقّقان می‌نویسد: «اسلام عید نوروز را نه به طور كلی رد نموده و نه به صورت كلّی قبول كرده است بلكه اسلام یك سری از كارهای خوب نوروز كه جنبه الهی داشت و سعادت بشر در آن بود قبول كرد و به آن جهت شرعی و اسلامی داد و جهات منفی و بدش را كه بوی شرك و خرافات و انحراف می‌داد ممنوع نمود.»12بنابراین تنها یک روایت بر مذمت نوروز هست که برخی از بزرگان آن را نیز حمل بر تقیه کرده‌اند.


پی نوشت ها:
1. بحارالأنوار، ج‏56، 113؛
2. آسمان و جهان، ترجمه كتاب السماء و العالم بحار، ج‏3، ص 102؛
3. بحار الأنوار، ج‏56، ص 91؛
4. آسمان و جهان، ترجمه كتاب السماء و العالم بحار، ج‏3، ص: 80 و 81 ؛
5.بحارالأنوار، ج‏52، ص 279؛
6. مهدى موعود، ترجمه جلد سیزدهم بحار، علی دوانی، ص 1101، دارالکتب اسلامی؛
7. مفاتیح الجنان، شیخ عباس قمی، اعمال عید نوروز، ص 494، انتشارات لقمان؛
8. درر الأخبار با ترجمه‏ سید مهدى حجازى و ... ص 675، ناشر: دفتر مطاالعات تاریخ و معارف اسلامى‏، چاپ: قم‏ ؛
9. من لا یحضره الفقیه، شیخ صدوق، ترجمه على اكبر غفارى‏، ص 404، ناشر: نشر صدوق‏، چاپ: تهران‏؛
10. مجلسی، محمدباقر؛ بحارالانوار، بیروت، مؤسسه الوفاء، 1404، ح56، ص 101.؛
11. رجوع شود به کتاب مسائل جدید، ج5 ، ص67، انتشارات صاحب الزمان؛
12.اعیاد اسلامی و نوروز، محمدی نیا، اسدالله، قم، نصایح، 1376، چاپ اول، ص 41.


معرفی نویسنده، اشتراک‌گذاری مطلب، دعوت از دوستان، نظردهی و مشاهده نظرات بازدیدکنندگان

اشتراک‌گذاری این مطلب در وبگاه‌های اجتماعی:

afsaran

cloob

Google Bookmarks

Google Buzz

Digg

yahoo

Technorati

delicious

FriendFeed

دعوت از دیگران برای مشاهده مطلب

  

نظر شما

 

تعداد بازدید از این مطلب: 1194 عدد

هنوز نظری درباره این مطلب ارسال نشده است.

 

آخرین به‌روز‌رسانی: 14 / 04 / 1394