کلید طلایی و راز خوشبختی زندگی

اخلاق تازه در پیام امام خمینی ـ رحمه الله ـ :

اخلاق عيدى

در این ایّام نوروز چقدر زیباست که انسان بتواند به زیر دستان خود هم سری بزند، در روایات اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ یک کلید طلایی و قفل‌گشا در این رابطه به با ما داده‌اند که اگر انسان آن را داشته باشد و مراعات کند، در زندگی ـ به امید خدا ـ بسیار موّفق خواهد بود، آن کلید این است:

«در مادیّات خود را با زیر دست‌تان مقایسه کنید و در معنویّات با بالا دست خود مقایسه کنید.»

این جمله گرچه کوتاه است امّا راز خوشبختی زندگی است؛ برای این‌که روشن شود کمی توضیح داده می‌شود و بعد به سراغ کلام نورانی حضرت امام خمینی ـ رحمه الله ـ در این رابطه خواهیم رفت:

مادیّات

نمونه‌هایی از مقایسات مالی صحیح و مقایسات مالی غلط

صحیح: «درسته وضعیت خوب مالی نداریم امّا سلامتی که ما داریم برخی حسرت آن را دارند.» غلط: «چگونه برخی هر روز میلیون میلیون، روی هم می‌گذارند، امّا ما در پول نان‌مان هم مانده‌ایم؟»

صحیح: «درسته این مریض‌های اندک جسمی را داریم، امّا برخی به مریضی‌های روحی دچارند که شب و روز را از هم تشخیص نمی‌دهند.» غلط: «مردم دارن زندگیشان را می‌کنند ولی ما هر روز دکتریم.»

صحیح: «ما که خدا را شکر ماشین دارم، درسته مدلش پایینه یا قدیمیه امّا بعضی همین را هم ندارند.»

غلط: «ماشین ما مدل پایینه، فلانی ماشینی داره که 10 یا 100 برابر ماشین ما می‌ارزد.»

صحیح: «ما که موتور دارم، همین را هم بعضی ندارند.» غلط: «مردم رو ببین با چه ماشین‌هایی می‌روند، اون وقت ما تو همین موتور هم موندیم.»

صحیح: «ما که توان به مشهد رفتن را مثلاً داریم، برخی همین را هم نمی‌توانند بروند.» غلط: «مردم سالی یک‌بار حجّ می‌روند، یک‌بار کربلاء، یک‌بار...؛ اون وقت ما فقط تا مشهد بلدیم بریم.»

صحیح: «ما که تلوزیون دارم، درسته 40 اینچ یا 32 اینچ نیست امّا همین کافیه و همین را هم بعضی ندارند.» غلط: «دیگه کی این تلوزیون‌ها رو نگاه می‌کنه، الان همه مردم دیگه در هر اتاقشان، سینما خانواده دارن.»

صحیح: «درسته که منزلمان کوچک است یا کهنه است امّا بعضی همین را هم ندارند.» غلط:«این منزل چیه که ما داریم، فلانی فقط اتاق پذیرایش اندازه کل منزل ما هست.» یا «فلانی پول تزئین خانه‌اش با ما برابری می‌کند.»

صحیح: «درسته که ما مستأجریم، بعضی همین خانه را هم نمی‌توانند اجاره کنند.» غلط: «بعد از این همه، باز هم ما باید، سر ماه هر چی داریم بدیم اجاره، امّا خوش به‌حال اونایی که صاحب‌خونه‌اند.»

چرا این مقایسات که با بالا  شده غلط است و باقی صحیح؟

چون اگر انسان در مقایسه مالی به زیردستش نگاه کند، باعث می‌شود که توّقع او کم شود و قانع شود و طمع او نسبت به دنیا کم شود؛ در روایات داریم که ثروت انسان قناعت است و رمز نابودیش طمع. با این مقایسه صحیح مالی، خیلی راحت از خطر نابودی دنیوی و اخروی، دور می‌شود.

 

چيست نان جو؟ قناعت بر قليل مال دنيا در نظر باشد ذليل
حيف باشد چشم بر خوان كست ريزه نان جوين خود بست

راه بدست آوردن این مقایسه چگونه است؟

این نحوه مقایسه در صورتی در انسان به دست می‌آید که با زیردستان خود رفت و آمد داشته باشد و به همین دلیل به ما سفارش کرده‌اند که به عیادت مریض بروید یا به فقرا رسیدگی کنید یا هر هفته به زیارت اهل قبور روید، این‌ها خودشان در ایجاد این روحیّه که در نتیجه قناعت حاصل می‌شود، خیلی کمک می‌کند؛ تحقیقات نشان داده است افرادی که با خانواده‌های با تمکّن‌تر از خود بیشتر رفت و آمد داشته‌اند، از لحاظ مالی و روانی وضعیت خوبی ندارند، چون بر اساس احساسات تحریک شده ناصحیح، تمایل دارند که به اصطلاح یک شبِ، راه صد ساله را بپیمایند و خود را بتوانند به سطح آن‌ها برسانند و پولدار شوند، امّا در این راه مجبور خواهند شد که به کارهای ناصحیح و حرام دست زنند که عموماً موّفق نیستند؛ در نتیجه هم از لحاظ مالی و هم روحی شکست خواهند خورد. به عنوان نمونه، فردی برای این که پولدار یک شبه شود، تمام مال اموال خود را نقد کرد و در شرکت‌های هرمی گذاشت که نه تنها چیزی به‌دست نیاورد بلکه مال و اموال و همچنین خانواده خود را نیز از دست داد.

این طمع بود که باعث شد، حضرت آدم ـ علیه السّلام با این‌که نعمت‌های فراوان در اختیارش بود، آن‌ها را، رها نمود و سراغ میوه ممنوعه رفت و از آن مکان عالی بیرون شود، چون قدر داشته‌اش را ندانست به سراغ ناداشته‌هایش رفت.

انسان این‌گونه است که اگر زمین را نصف کنند و نصف آن را به او دهند، باز قانع نیست و به دنبال نصفه دیگر خواهد رفت، امّا می‌توان این روحیه را با رفت‌وآمد با افراد پایین‌تر از خود کنترل نمود.

معنویّات

در معنویّات اگر فرد به‌جای این‌که خود را با بالادست مقاسیه کند، با پایین‌دست مقایسه کند؛ باز به شکست خواهد رسید، چراکه اگر خود را این طور مقایسه کند دچار عجب و خودبزرگ بینی خواهد شد که همین امر باعث بطلان اعمال وی خواهد شد و یکی از بزرگترین و نابود کنندترین گناهان کبیره است. به عنوان مثال اگر فردی که همیشه به نماز اوّل وقت در نماز جماعت مقیّد است، خود را با فردی که به نماز اوّل وقت مقید نیست و شاید هم هفته‌ای یک‌بار قضا شود مقایسه کند، باعث می‌شود که خود را در عبادت برتر دیده و به همین مقدار بسنده کند که هم باعث عُجب و خود بزرگ بینی می‌شود و هم باعث عدم پیشرفت در عباداتش؛ حال اگر چنین شخصی خود را به درستی مقایسه کند و این‌طور بگوید: «درست من همیشه نماز اوّل وقتم در مسجد و جماعت ترک نمی‌شود امّا بعضی هستند که نماز شب‌شان هیچ‌گاه ترک نمی‌شود.» یا «من حضور قلبم کی می‌شود مثل حضرت علی ـ علیه السّلام ـ که تیر از پایش کشیدند.»و ... اگر چنین مقایسه‌ای را داشته باشد هم دچار عُجب نمی‌شود و هم دچار توّقف در سیر عبودیّت. به همین دلیل بود که اهل بیت ـ علیهم السّلام ـ با این‌که اشرف مخلوقات و معصوم‌ترین معصومان بودند، امّا هیچ‌گاه خود را بالا ندانسته و همیشه از خداوند از کوتاهی‌هایشان استغفار و طلب عفو می‌کردند.

عُجب بود که باعث شد ابلیس ملعون ـ اعوذ بالله منه ـ با آن‌که سالیان سال، عبادت کرده بود، خود را بزرگ دید و دستور خدا را انجام ندهد و رانده شده ملعون شود.

شما وقتى عيد داريد كه اخلاق عيدى داشته باشيد، اخلاق تازه

با این مقدمه به سراغ سخنان حضرت امام خمینی ـ رحمه الله ـ می‌رویم که چگونه با سخنان گوهربار ـ به معنای حقیقی ـ مردم را در ایّام نوروز به این سمت،‌ سوق می‌دهند و این فرهنگ را یعنی فرهنگ مقایسه با پایین‌دست خود در مادیّات را ترویج می‌دهند:

«برادرها، خواهرها، عرض كردم كه ما بايد خودمان، خودمان را نگه داريم. بايد طمع را از همه جا بريد، به خدا متوّجه شد. تا كنون هم هر چه شما پيروزى داشتيد، براى اين است كه اتكال به قدرت الهى و قدرت خودتان كه از قدرت الهى است اين اتكال را داريد.

و يكى از نصيحت‌هايى كه چون نزديك سال نو است مى‏خواهم به همه ملت اين‏ نصيحت را بكنم اين است كه ما در حالى كه جنگ‌زده هستيم، در حالى كه اين همه آواره داريم، اين همه بيمار داريم، اين همه معلول در بيمارستان‌ها داريم و شما هر يكى‏تان بعض همسايه‌هاتان شهيد دادند، شما بايد يك قدرى راجع به مراسم عيد كوتاه بياييد.

شما، همه اين قشرهايى كه براى اسلام الآن دارند زحمت مى‏كشند و شهيد دادند و بازماندگان شهيد هستند يا در بيمارستان هستند اين‌ها را، عائله خودتان حساب كنيد. مقدارى كه مى‏خواهيد تشريفات زايد را عمل بكنيد، نكنيد و برويد از اين‌ها دلجويى كنيد. ايّام نوروز، ايّام عيد نوروز برويد در اين مريض‌خانه‏ها، برويد احوال اين‌ها را، اين‌هايى كه آواره شدند، اين‌هايى كه در جنگ آواره شدند، اين‌هايى كه از خارج بيرونشان كردند و گرفتار هستند، به اين‌ها سركشى كنيد و آن تشريفات زمان سابق را تخفيف بدهيد. اگر بخواهيد يك ملّت قوّى آزاد باشيد، از تشريفات يك قدرى بكاهيد.

عيد را در بين دوستان خودتان، ملت خودتان، مجروحان خودتان، معلولان خودتان و جنگ‌زدگان خودتان و آوارگان خودتان ـ از هر جا هست، اين‌ها همه از شما هست ـ اين عيد را در بين آن‌ها با هم عيدى كنيد.
يك قدرى از خودتان بكاهيد و بيفزاييد بر اين‌كه به آن‌ها سركشى كنيد و آن‌ها را احترام كنيد. اين‌ها بزرگند، اين‌ها عالى رتبه‏اند، اين‌ها شهيد داده‏اند، اين‌ها معلول داده‏اند، معلول هستند و اين‌ها امتحان داده‏اند و مادرهاى اين‌ها امتحان داده‏اند كه شهيد مى‌دهد و افتخار مى‌كند و مى‏گويد باز هم دارم، بياييد ببريد. ما در مقابل اين‌ها سرافكنده هستيم، ما در مقابل اين‌ها شرمسار هستيم و ما بايد با اين‌ها يك جورى رفتار كنيم كه عيد براى آن‌ها هم باشد.
و شما وقتى عيد داريد كه اخلاق عيدى داشته باشيد، اخلاق تازه
و من اميدوارم كه به اين امر ملت ما سرتاسر همه جا عمل كنند و رضاى خداى تبارك و تعالى را در اين امر به دست بياورند. از خداى تبارك و تعالى سلامت و سعادت و پيروزى اين امت را مستدعى هستيم و همه سعادتمند و پيروز باشيد.

و السّلام عليكم و رحمه اللَّه.»
صحيفه امام، ج‏16، ص 112

معرفی نویسنده، اشتراک‌گذاری مطلب، دعوت از دوستان، نظردهی و مشاهده نظرات بازدیدکنندگان

محمّدصادق اسکندری هستم.

27 ساله از شهر مقدّس قم

فوق‌دیپلم فقه و اصول و علاقه‌مند به نهادینه‌سازی مفاهیم ارزشی

پیشنهاد من: حرکتی گسترده و رو به جلو در در جادّه‌ی خدامحور

رایانامه من: mese@chmail.ir

اشتراک‌گذاری این مطلب در وبگاه‌های اجتماعی:

afsaran

cloob

Google Bookmarks

Google Buzz

Digg

yahoo

Technorati

delicious

FriendFeed

دعوت از دیگران برای مشاهده مطلب

  

نظر شما

 

تعداد بازدید از این مطلب: 1126 عدد

هنوز نظری درباره این مطلب ارسال نشده است.

 

 

 

آخرین به‌روز‌رسانی: 14 / 04 / 1394