اولین و آخرین پیام نوروزی

روز نو با پاکسازی نفس از آلودگی‌ها

حضرت امام خمینی ـ‌ رحمه الله ـ در پیام نوروزی خود، در این‌باره می‌فرمایند که راه و روش رسیدن به پیروزی و سعادت، عمل کردن به سیره اولیاء و انبیاء‌ است و سیره آن‌ها هم این است که با هواهای نفسانی مبارزه نمود و این کار هم احتیاج به ریاضت دارد، پس بوسیله ریاضت می‌توان با هوای نفس مبارزه نمود و به مانند اولیاء و انبیاء به پیروزی و سعادت رسید.

حضرت امام خامنه‌ای ـ حفظه الله ـ نیز در پیام خود درباره این موضوع فرمایشاتی ایراد می‌فرمایند که در این سال نو که با تحوّل عالم طبیعت مصادف است، انسان نیز تمام خود را، همه را یعنی روح، فکر، معنویّات، مادیّات و ...، را متحوّل نماید و این را به‌وسیله دعای مقلّب القلوب، از خداوند می‌خواهیم، امّا فقط نبیاد صرف دعا باشد بلکه باید تلاش هم کنار دعا باشد. اگر با هواهای نفسانی مبارزه کنیم، زندگی شیرنی را، هم در این دنیا و هم در آن دنیا خواهیم داشت.

"مبارزه با هوای نفس"؛ وجه اشتراکیست بین این دو پیام.

اهمیّت مبارزه با نفس در قرآن

در قرآن کریم، خداوند در آیات مختلف و به مناسبت‌های مختلف قسم یاد کرده است، گاهی یک قسم، گاهی 3 قسم و گاهی 5 قسم؛ امّا این‌که 11 قسم، پشت سر هم بیایید، فقط در یک سوره آمده است که نشان از خاص بودن و بسیار مهم بودن آن مطلب است: و آن 11 قسم در سوره شمس است:

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ‏

قسم اوّل: وَ الشَّمْسِ

قسم دوّم: وَ ضُحاها

سوم: وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها

چهارم: وَ النَّهارِ إِذا جَلاَّها

پنجم: وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشاها ششم: وَ السَّماءِ

هفتم: وَ ما بَناها

هشتم: وَ الْأَرْضِ

نهم: وَ ما طَحاها

دهم: وَ نَفْسٍ

یازدهم: وَ ما سَوَّاها فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها

این همه قسم پشت سر هم که همه از قسم‌های مهم و تأثیرگذار در زندگی هستند، این 11 قسم برای بیان اهمیّت چه موضوعی آمده است؟

{قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَکاها و قَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها} که هر کس نفس خود را پاک و تزکيه کرده، رستگار شده؛ و آن کس که نفس خويش را با معصيت و گناه آلوده ساخته، نوميد و محروم گشته است.

بله، 11 قسم برای این‌که بفرماید و بفهماند: هر کس تزّکیّه نفس کرد و مبارز با هواهای نفسانی نمود، فلّاح، رستگار و خوشبخت شده است و تمامی این امکانات که به آن قسم یاد شده، همه برای همین منظور در اختیار انسان قرار گرفته شده است که از آن‌ها در راه تزکیه نفس استفاده کنند و اگر کسی این مبارزه را انجام ندهد، هم ان‌ها را در راه خود استفاه ننموده و هم بدبخت گردیده است.

سؤال: دیدیم که خداوند برای این که به ما بفهماند که تزکیه نفس چقدر مهم است، 11 بار به موارد مختلف قسم خورده، حال که با اهمیّت آن آشنا شدیم، چگونه می‌توانیم با هوای نفس مبارزه کنیم؟
همان‌طور که حضرت امام خمینی ـ رحمه الله ـ فرمودند، این کار احتیاح به ریاضت و سختی کشیدن دارد، با ریاضت و سختی کشیدن است که تزکیه نفس به‌دست می‌آید ولی برخی، این ریاضت را با ریاضت‌های نا صحیح دنیوی اشتباه گرفته‌اند و برای مبارزه با هوای نفس به بی‌راه می‌روند و به نتیجه نمی‌رسند، با این‌که علماء راه‌های صحیح تزکیه نفس را فرموده‌اند، در این رابطه، کتاب‌های بسیار و مختلفی نوشته شده، ولی ما به 2 کتاب از 1 نویسنده اشاره کنیم:

در 2 کتاب، گناهان کبیره و کتاب قلب سلیم، شهید بزرگوار، شهید محراب حضرت آیت الله دستغیب شیرازی، مفصّل در رابطه با راه‌های تهذیب نفس و مبارزه با هواهای نفسانی، مطالبی را بیان فرموده‌اند، که می‌توان با مطالعه دقیق و عمل به آن‌ها و توکل برخدا، این راه سخت را بر خود آسان نمود و با نفس خویش مبارزه نمود.

ما برای آشنایی مختصر، خلاصه راه‌کار عملی برای شروع مبارزه نفس را می‌گوییم که ان‌شاء الله خداوند به همه ما توفیق پیمودن این راه لازم و سخت را به ما عنایت فرماید:

اوّل باید یک گناه را که خدای نکرده به آن مبتلاست را در نظر بگیرد و به طور صحیح بشناسد که در کتاب گناهان کبیره، درباره همه گناهان بزرگ به تفصیل آمده است.

بعد این‌گونه سعی در ترک آن نماید: در ابتدای هر روز با خود شرط کند که این گناه به‌خصوص را انجام ندهد و اگر انجام داد، تنبیهات مادّی مثل جریمه نقدی و پرداخت صدقه و تنبیهات معنوی مثل 3 روز، روزه را برای آن قرار دهد. در اصطلاح علماء اخلاق به آن مشارطه گویند. در ادامه، در تمام روز مراقب باشد که این گناه از او سر نزند؛ در اصطلاح به آن مراقبه گویند. در آخر، در هنگام خواب شب، اعمال این روز را مورد بررسی قرار دهد و موارد موّفقیّت و عدم آن را در نظر داشته باشد؛ به آن محاسبه گویند؛ البتّه محاسبه مهم‌تر ازآن دوست و شیطان همیشه تلاش می کند تا ما بر انجام این مهم موفق نباشیم. (امتحان کنید متوجه می‌شوید که فراموشی در این بخش بسیار است.)

در پایان برای حفظ موّفقیّت‌ها، تلاش کند و برای عدم آن، همان تنبیهاتی را که در نظر گرفته بود را به کار گیرد.1

آخرين پيام نوروزى حضرت امام خمینی ـ‌ رحمه الله ـ

بسم اللَّه الرحمن الرحيم‏

«يا مُقَلِّب الْقُلُوبِ و الأبْصار يا مُدَبِّر الليلِ وَ النَّهار، يا مُحَوِّلَ الحَوْلِ و الأحوال، حوّل حالَنا الى احْسَنِ الْحال. تحويل حال الى احسن الحال اين است که ان شاء اللَّه در اين سال نو ما تغييرات روحى بدهيم، يعنى واقعاً تحول بر ايمان حاصل بشود. و او به اين است که همان طورى که سيره انبيا از اول تا آخر بوده است که جنگ و صلحشان براى خدا بوده است، هيچ پيغمبرى جنگ نکرد الّا براى خدا و صلح نکرد الّا براى خدا.

و امسال نوروز ما بين دو عيد واقع شده است: يکى عيد سعيد ولادت حضرت امام حسين ـ سلام اللَّه عليه ـ که احيکننده دين اسلام بود از صدر اسلام تا آخر الزمان، و يکى هم عيد 15 شعبان ولى عصر ـ ارواحنا له الفداء ـ که او تا ازل احيا مى‏کند دين خداى تبارک و تعالى را.

و ما اميدواريم که ملت ما در اين سال نو به طورى عمل بکند که سيره انبيا بوده است. به طورى عمل بکند که سيره اوليا بوده است. و عمده اين است که هواهاى نفس از بين برود. انسان در طول عمر مبتلاى به اين هواى نفس است که محتاج به رياضت است. و من که گوينده‏ام موفق نشدم به اين عمل.

و من اميدوارم که ملت ايران و همه مسلمانان دنيا يک تحولى پيدا کنند در اين سال نو که براى خدا کار کنند. براى سلطه خودشان نباشد. براى پيروزى خودشان نباشد. براى هواهاى نفسانى نباشد. و خداوند ان شاء اللَّه همه را توفيق بدهد که در راه خداى تبارک و تعالى مجاهدت کنند.
و ان شاء اللَّه اين روز بر همه مبارک باشد، و خداوند همه مسلمين را با هم متفق کند در مقابل کفر جهانى.
و السّلام عليکم و رحمه اللَّه‏»2

اوّلین پيام نوروزى حضرت امام خامنه‌‌ای ـ‌ حفظه الله ـ

بسم الله الرّحمن الرّحيم‏

يا مقلّب القلوب و الابصار، يا مدبّر اللّيل و النّهار، يا محوّل الحول و الاحوال، حوّل حالنا الى احسن الحال‏ عيد سعيد نوروز و تحويل سال جديد هجرى شمسى و نزديک شدن به ايام و ليالى مبارکه‏ى ماه رمضان را، به همه‏ى شما برادران و خواهران و آحاد ملت ايران و ايرانيانى که در نقاط ديگر زندگى مى‏کنند و همچنين به همه‏ مسلمين عالم، تبريک عرض مى‏کنم.

تحويل هر سال جديد شمسى که با نوعى تحول در عالم طبيعت مصادف مى‏باشد فرصتى است تا انسان به تحول درونى و اصلاح امور روحى و معنوى و فکرى و مادّى خود بپردازد. اين دعاى شريفى که به ما تعليم داده‏اند، تا در آغاز سال بخوانيم، درس همين تحول است. در اين دعا، از خداى متعال درخواست مى‏کنيم که در حال و وضعيت روحى و نفسانى ما، تحول و دگرگونى مبارکى را ايجاد کند. ايجاد تحول کار خداست؛ اما ما موّظفيم که براى اين تحول در درون و در زندگى خود و در جهان، اقدام و تلاش کنيم و همت بگماريم.

همه‏ بدي‌ها و زشتي‌ها در عالم و در متن زندگى، به بدي‌ها و زشتي‌ها در انسان‌ها برمى‏گردد. اگر انسان‌ها خوب باشند، زندگى خوب و شيرين است. اگر هواهاى نفسانى و شيطان درونى بر اعمال انسان حکم نباشد، امور زندگى با روشى که مورد رضا و پسند رحمان است، تحقق پيدا خواهد کرد و جريان خواهد يافت. اين انسان‌ها هستند که متن زندگى و واقعيت جهان و عالم را، تلخ و شيطانى و زشت و همراه با رنج و درد و پريشانى مى‏سازند.

هرجا انسان‌ها خوب شدند، زندگى هم خوب خواهد شد. هرجا انسان‌ها در خود تحولى عميق به وجود آوردند، در زندگى آن‏ها هم تحولى عميق به وجود خواهد آمد. اگر مى‏بينيم که در اين دنياى بزرگ، زشتى و بى‏عدالتى و تبعيض و فقر و تلخى و نشانه‏ها و خصوصيات شيطانى وجود دارد، بايد رد پاى عامل همه را، در وجود انسان‌ها و شيطان درونى آن‏ها بيابيم.

ما مردم ايران، اين فرصت را پيدا کرديم و خداى متعال اين نعمت بزرگ را به ما داد که زندگى خويش را تحول بدهيم و خودمان را از اسارت طاغوت و حکميت شيطان، به حکميت الله و مديريت دين خدا متحول کنيم. خداى متعال، بنده‏اى از صالحان و برگزيدگان و بهترين‏ها را در ميان ما مأمور کرد و برانگيخت، تا با قدرت الهى و با عزم و اراده‏ى رحمانى، ما را به سمت وادى دين هدايت کند، نيروهاى ما را به کار بگيرد، ملت ما را بيدار نمايد، دشمن را به ما بشناساند و دلهايمان را باهم مهربان کند. ما به مدد الهى و به رهبرى آن مرد صالح و بزرگ و برگزيده، اين راه را طى کرديم و بحمد اللّه توانستيم اسلام را در حد ميسور و معقول و در اين فاصله‏ زمانى، در جامعه‏ خودمان حکميت ببخشيم. اين، نعمت بزرگى است. اين راه تا سرمنزل نهايى هنوز امتداد دارد و ما ملت ايران وظيفه داريم که اين راه را طى کنيم و اين، جز با اراده‏ى الهى و رحمانى و با تحول درونى و دور ريختن رذايل اخلاقى از نفوس خودمان، امکان‏پذير نيست.

چقدر مناسب و بجاست که با تحول سال و با ورود در آستانه‏ ماه مبارک رمضان که ماه رحمت و مغفرت الهى است ما هم از کاستي‌ها و کجى‏ها و زشتي‌ها و بدي‌ها در درون و وجود خودمان رو برگردانيم؛ يعنى استغفار کنيم. استغفار و توبه، يعنى برگشتن به خدا، يعنى پشت کردن به بدي‌ها، يعنى همين ايجاد تحول.

«و ان استغفروا ربّکم ثمّ توبوا اليه يمتّعکم متاعا حسنا الى اجل مسمّى و يؤت کلّ ذى فضل فضله». استغفار و برگشتن به خدا و اصلاح درونى در وجود خود ما، موجب خواهد شد که خداى متعال فضل و رحمت و برکت و قوّت و عزت خود را بيش از پيش بر ما نازل کند.

همه‏ قشرها، چه امثال من و کسانى که مسئوليتى دارند که ما بيش از ديگران بايد به خودمان برگرديم و در خود تجديد نظر کنيم و حکميت هوى و هوس را در وجود خويش از بين ببريم و چه آحاد مردم، به اين برگشت و اصلاح نياز دارند.
آن کسانى که بايد براى خدا و انقلاب کارى مى‏کردند و نکردند، آن کسانى که در جهت مخالف راه خدا و راه انقلاب کارى انجام دادند که بايد انجام نمى‏دادند، بايد آنچه را که گذشته است، اصلاح کنند و از آنچه که صادر شده، استغفار نمايند. حتّى کسانى که در مقابل انقلاب قرار داشتند و قرار دارند، اگرچه اقليت کوچکى هستند، اما آن‏ها هم بندگان خدايند؛ چنان‌چه هنوز در آن‏ها مايه و بقيه‏اى از وجدان الهى و انسانى باقى است که إن شاء اللّه باقى است در رفتار خود تجديد نظر کنند و راه خدا و اين نظام الهى و قرآنى را با همه‏ وجود تقويت نمايند.

امروز برکات حرکت شما ملت ايران، در دنيا خود را آشکار مى‏کند. امروز اقدام شما در 11 سال پيش، که به تشکيل جمهورى اسلامى منتهى شد، ملت‌ها را بيدار کرده و موج اسلام و معنويت را در همه‏ جهان برانگيخته است. امروز شما ملت ايران، نتايج حرکت عظيم خود را در سطح جهان مشاهده مى‏کنيد و البته نتايج برتر و بالاتر اين حرکت و ادامه‏ اين راه را، بازهم در زندگى خود و در سطح جهان شاهد خواهيد بود.

ما امسال عيد نوروز را در حالى برگزار مى‏کنيم که خداى متعال با فقدان بزرگ رهبر عظيم‏الشّأنمان، امتحان سختى از ما کرد و دوران سختى را بر ما گذراند. آن فقدان، محنت بزرگى بود. اميدواريم که خداى متعال، روح آن بزرگ‏مرد را با ارواح مقدسه‏ى انبيا و اوليا محشور کند و او را از ما راضى نمايد و ما را در راه او، مستمر و مستدام بدارد.

اميدواريم که خداوند، نظر لطف و محبت خود را که در طول اين 11 سال همواره بر اين ملت و بر اين نظام داشته است، بازهم آن را بر ما مستمر بگرداند و ما بتوانيم به کمک خدا و با حرکت در راه او و با استغفار و توبه‏ى إلى اللّه، متاع حَسَن و قدرت و قوّت و عزت الهى را براى خودمان و براى اين ملت بزرگ و فدکار تأمين کنيم.

در پايان، لازم مى‏دانم که بار ديگر تبريک صميمانه‏ى خودم را به همه‏ ملت عزيزمان، مخصوصاً به رزمندگان گران‏قدر که مرزبانان کشور و ملت ما هستند و حفظ و حراست از عظمت و استقلال ما را بر عهده دارند و همچنين به خانواده‏هاى معظّم شهدا و جانبازان و اسراى عزيزمان عرض بکنم و فضل و رحمت ويژه‏ى الهى را براى آن‏ها طلب نمايم.

و السّلام عليکم و رحمه اللّه و برکاته‏.3

 

پی‌نوشت

1. این کار هم در روایات و هم در سیره علماء و شهدا فروان آمده است: روایت: امام کاظم علیه‌السّلام فرموده است: «از ما نیست کسی که هر روز حساب خود را نکند، پس اگر کار نیکی کرده است از خدا زیادی آن را خواهد، و اگر گناه و کار بدی کرده در آن گناه از خدا آمرزش خواهد و توبه نماید.» (الکافی،ج۲،ص۴۵۳)؛
علماء: از اموری که حضرت امام خمینی ـ‌ رحمه الله ـ در چهل حدیث بسیار به آن تأکید نموده است: «مشارطه، مراقبه و محاسبه» است؛
شهدا: به این خاطره توّجه شود: حداقل مثل شهدا گناه کنیم! صدای انفجار آمد و سنگر رفت هوا. هر چه صدایش زدیم جواب نداد. رفتیم جلو، سرش پر از ترکش شده بود و به زیبایی عروج کرده بود. جیب هایش را خالی کردیم. داخل جیبش کاغذ جالبی پیدا کردیم. نوشته بود:
گناهان هفته
شنبه: احساس غرور از گل زدن به طرف مقابل؛
یک شنبه: زود تمام کردن نماز شب؛
دوشنبه: فراموش کردن سجده شکر؛
سه شنبه: شب بدون وضو خوابیدن؛
چهار شنبه: در جمع با صدای بلند خندیدن؛
پنج شنبه: پیش دستی کردن فرمانده در سلام؛
جمعه: تمام نکردن صلوات های مخصوص جمعه؛
«اسمش حسینی بود تازه رفته بود دبیرستان».

2. صحيفه امام، ج‏21، 324، آخرين پيام نوروزى (راديو تلويزيونى) به ملت ايران؛01 / 01 / 1368
3. پيام به ملت شريف ايران، به مناسبت حلول سال نو 01/ 01/ 1369

معرفی نویسنده، اشتراک‌گذاری مطلب، دعوت از دوستان، نظردهی و مشاهده نظرات بازدیدکنندگان

محمّدصادق اسکندری هستم.

27 ساله از شهر مقدّس قم

فوق‌دیپلم فقه و اصول و علاقه‌مند به نهادینه‌سازی مفاهیم ارزشی

پیشنهاد من: حرکتی گسترده و رو به جلو در در جادّه‌ی خدامحور

رایانامه من: mese@chmail.ir

اشتراک‌گذاری این مطلب در وبگاه‌های اجتماعی:

afsaran

cloob

Google Bookmarks

Google Buzz

Digg

yahoo

Technorati

delicious

FriendFeed

دعوت از دیگران برای مشاهده مطلب

  

نظر شما

 

تعداد بازدید از این مطلب: 1622 عدد

هنوز نظری درباره این مطلب ارسال نشده است.

 

 

آخرین به‌روز‌رسانی: 14 / 04 / 1394